सोन्याच्या दरात तुफानी तेजी! जागतिक चिंतेने सुरक्षित गुंतवणुकीला 'गोल्डन' मागणी

अमेरिकेतील सरकारी शटडाऊन (US Government Shutdown) आणि जागतिक स्तरावर पसरलेल्या अनिश्चिततेच्या वातावरणामुळे गुंतवणूकदारांनी सोन्याकडे सुरक्षित मालमत्ता म्हणून मोर्चा वळवला आहे. यामुळे सोन्याच्या दरात लक्षणीय वाढ झाली असून, तो 2.92% नी उसळी घेऊन $5,079 प्रति औंसवर पोहोचला आहे. बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, सुरक्षित गुंतवणुकीची मागणी वाढल्याने आणि कमी किमतीवर झालेली शॉर्ट-कव्हरिंग (Short-covering) यामुळे ही तेजी आली आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, अमेरिकेतील सरकारी शटडाऊनमुळे सोन्याच्या दरात वाढ होताना दिसते, कारण गुंतवणूकदार जोखमीच्या मालमत्तांमधून (Riskier Assets) आपले पैसे काढून सुरक्षित ठिकाणी ठेवतात.

सोन्याच्या दरातील या तेजीमागे अनेक गुंतागुंतीची जागतिक आणि आर्थिक कारणे आहेत. नुकताच झालेला अमेरिका-भारत व्यापार करार, ज्यामध्ये 50% वरून 18% पर्यंत आयात शुल्कात कपात करण्यात आली आहे, यामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापार संबंध सुधारण्याची आणि भारतीय रुपयाला (INR) आधार मिळण्याची अपेक्षा आहे. व्यापारी तज्ञांच्या मते, हा करार व्यापारिक अडथळे कमी करून रुपयाला बळ देऊ शकतो, जो सध्या अमेरिकन डॉलरसमोर (USD) सुमारे 90.10 च्या पातळीवर व्यवहार करत आहे. रुपया मजबूत झाल्यास आणि व्यापारातील अनिश्चितता कमी झाल्यास, देशांतर्गत सोन्याच्या दरातील वाढीला काही प्रमाणात लगाम बसू शकतो, तसेच आयातीचा खर्चही कमी होऊ शकतो. मात्र, सध्या जागतिक बाजारात जो 'रिस्क-ऑफ' (Risk-off) मूड आहे, तो या सकारात्मक संकेतांना झाकोळून टाकत आहे. शेअर बाजारातही (Equity Markets) याचे संकेत मिळत आहेत, जिथे S&P 500 सारखे निर्देशांक मागील सत्रात सुमारे 0.5% नी घसरले होते. यामुळे गुंतवणूकदार भौतिक मालमत्तांना (Tangible Assets) अधिक प्राधान्य देत आहेत. डॉलर इंडेक्स (USD Index) तुलनेने स्थिर राहिला आहे, यावरून स्पष्ट होते की सोन्याची वाढ केवळ डॉलरच्या कमजोरीमुळे नसून, चिंतेमुळे होत आहे.

पुढील काळात, गुंतवणूकदार अमेरिकेकडून येणाऱ्या आर्थिक निर्देशांकांवर लक्ष ठेवून असतील, ज्यात नॉन-फार्म पेरोल्स (Nonfarm Payrolls) आणि बेरोजगारीचा डेटा (Unemployment Data) यांचा समावेश आहे. हे आकडे फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) भविष्यातील मौद्रिक धोरणासाठी (Monetary Policy) आणि व्याजदर (Interest Rates) निश्चितीसाठी महत्त्वाचे ठरतील. विश्लेषकांच्या मते, हे आकडे बाजारात अधिक अस्थिरता (Volatility) आणू शकतात आणि जर ते मजबूत अर्थव्यवस्थेचे संकेत देणारे ठरले, तर सोन्याच्या सध्याच्या तेजीला धक्का बसू शकतो. तांत्रिकदृष्ट्या (Technical Analysis), सोन्यासाठी ₹1,45,000 च्या पातळीवर तात्काळ आधार (Support) दिसत आहे, तर ₹1,55,000 च्या आसपास प्रतिकार (Resistance) अपेक्षित आहे. नजीकच्या काळात सोन्याचे भाव $5,000 च्या पातळीपर्यंत जाऊ शकतात, तर $4,600 च्या पातळीवर मोठा आधार (Support) दिसून येत आहे. फेडरल रिझर्व्ह आपल्या आगामी बैठकीत सध्याचे व्याजदर कायम ठेवेल अशी अपेक्षा आहे. त्यामुळे, नजीकच्या भविष्यात सोन्याच्या दिशेसाठी भू-राजकीय (Geopolitical) आणि आर्थिक अनिश्चितताच मुख्य घटक राहतील. चांदीच्या (Silver) दरातही सोन्यासारखीच तेजी दिसून येत आहे, चांदी $25 प्रति औंसच्या जवळ व्यवहार करत आहे, जे मौल्यवान धातूंना (Precious Metals) असलेली प्राधान्यता दर्शवते.