Whalesbook
सोन्याच्या दरात वाढीची कारणं
गेल्या वर्षी 15 एप्रिल रोजी 24 कॅरेट सोन्याचा भाव ₹95,500 प्रति 10 ग्रॅम होता, जो आता 15 एप्रिल 2026 पर्यंत ₹1,55,570 पर्यंत पोहोचला आहे. हा 63% चा जबरदस्त वाढीचा कल दर्शवतो. अक्षय तृतीयेसारख्या शुभ मुहूर्तापूर्वी ही तेजी दिसून येत आहे.
सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूड तेल $94.25 प्रति बॅरलच्या आसपास व्यवहार करत आहे, तर USD/INR एक्सचेंज रेट 93.20 वर आहे. यावरून भू-राजकीय तणाव आणि आर्थिक अनिश्चिततेचे संकेत मिळत आहेत. जगभरातील सेंट्रल बँकांकडून सोन्याची खरेदी वाढली आहे आणि रिटेल गुंतवणूकदारांचाही कल या मौल्यवान धातूकडे आहे, ज्यामुळे किंमती जास्त असूनही सोन्याची मागणी टिकून आहे. गेल्या आठवड्यात सोन्याच्या दरात 2% ची वाढ झाली, तर चांदीच्या दरात 0.15% ची किरकोळ घसरण होऊन ती ₹2,52,680 प्रति किलोग्रॅमवर पोहोचली.
गुंतवणूकदारांचा बदलता दृष्टिकोन: Gold ETFs ची वाढती मागणी
यावर्षीच्या अक्षय तृतीयेसाठी गुंतवणूकदारांनी पारंपरिक सोन्याच्या दागिन्यांऐवजी डिजिटल गोल्ड (Digital Gold) आणि गोल्ड ईटीएफ (Gold ETFs) कडे अधिक कल दाखवला आहे. जानेवारी 2026 मध्ये इंडियन गोल्ड ETFs मध्ये ₹24,040 कोटींचा इनफ्लो (inflow) झाला आहे, जो मागील वर्षाच्या तुलनेत दुप्पट आहे. यावरून गुंतवणूकदार संपत्तीचे संरक्षण करण्यासाठी आणि पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी डिजिटल पर्यायांना प्राधान्य देत आहेत.
याउलट, जागतिक स्तरावर मार्च 2026 मध्ये गोल्ड ईटीएफमधून $12 बिलियनचा आउटफ्लो (outflow) दिसून आला, विशेषतः उत्तर अमेरिकेतून. व्याजदरातील बदलाच्या अपेक्षांमुळे हा बदल झाला. मात्र, भारत आणि चीनसारख्या आशियाई देशांतील गुंतवणूकदारांचा स्थिर इनफ्लो या घसरणीला काही प्रमाणात संतुलित करत आहे.
संभाव्य धोके आणि पुढे काय?
सध्याच्या विक्रमी किंमतींमुळे मागणीवर परिणाम होऊ शकतो. विशेषतः जे ग्राहक किंमतीला संवेदनशील आहेत, ते खरेदी कमी करू शकतात. भारतीय रुपया मागील 12 महिन्यांत 9.13% घसरला असून मार्च 2026 मध्ये तो 99.82 च्या विक्रमी उच्चांकावर पोहोचला आहे. यामुळे आयात होणाऱ्या सोन्याची किंमत वाढते, परिणामी देशांतर्गत भावही वाढतात.
भू-राजकीय तणाव सोन्याला आधार देत असला तरी, युएस आणि इराणमधील शांतता चर्चेसारख्या सकारात्मक घडामोडींमुळे सोन्याच्या किमतीत घट होऊ शकते. तसेच, मार्चमध्ये गोल्ड ईटीएफमधून झालेला मोठा आउटफ्लो दर्शवतो की मोठे गुंतवणूकदार आपल्या पोर्टफोलिओचे पुनर्संतुलन करत आहेत. त्यांच्या मते, सोन्याचे भाव सध्या योग्य पातळीवर आहेत आणि ते इतरत्र संधी शोधत आहेत.
पुढील वर्षाचा अंदाज
विश्लेषकांच्या मते, सेंट्रल बँकांकडून होणारी खरेदी आणि ईटीएफमधील सततची मागणी यामुळे सोन्याचे भाव पुढील अक्षय तृतीयेपर्यंत ₹2 लाख प्रति 10 ग्रॅम पर्यंत पोहोचू शकतात. डिजिटल गोल्ड मालमत्तेकडे वाढता कल कायम राहण्याची अपेक्षा आहे, कारण गुंतवणूकदार प्रत्यक्ष सोन्यावरील मेकिंग चार्जेस आणि सुरक्षिततेच्या समस्या टाळू इच्छितात. सोन्याची सांस्कृतिक महत्ता आणि भू-राजकीय तसेच चलनविषयक जोखमींविरुद्ध सुरक्षा कवच म्हणून दुहेरी भूमिका यामुळे गुंतवणूकदारांची आवड टिकून राहील, अशी अपेक्षा आहे.