सोने-चांदीत मोठी घसरण! डॉलरची ताकद आणि व्याजदर कपातीच्या उशिराच्या शक्यतेने गुंतवणूकदारांना झटका

डॉलरची ताकद भू-राजकीय तणावावर मात करत आहे

मौल्यवान धातूंच्या (Precious Metals) बाजारात सध्या एक वेगळेच चित्र दिसत आहे. एका बाजूला मध्य पूर्वेकडील भू-राजकीय तणाव वाढत असताना, दुसरीकडे सोने आणि चांदीच्या किमतीत मोठी घसरण होत आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिकेचा मजबूत झालेला डॉलर (Dollar) आणि फेडरल रिझर्व्हकडून (Fed) व्याजदर कपातीची (Rate Cut) शक्यता कमी होणे.

अमेरिकन डॉलर इंडेक्स (DXY) जवळपास 99.1982 पर्यंत पोहोचला आहे, जो डॉलरची वाढती ताकद दर्शवतो. डॉलर मजबूत झाल्यामुळे डॉलर-आधारित मालमत्ता, जसे की सोने आणि चांदी, इतर चलनांमध्ये महाग होतात. यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात त्यांची मागणी कमी होते.

त्याचबरोबर, अमेरिकन फेडरल रिझर्व्ह लवकर व्याजदर कपात करेल, ही अपेक्षा आता कमी होत आहे. याचा अर्थ व्याजदर जास्त काळ उच्च पातळीवर राहू शकतात. यामुळे बॉण्ड्ससारख्या इतर सुरक्षित गुंतवणुकी अधिक आकर्षक वाटू लागतात, ज्याचा परिणाम म्हणून सोने-चांदीसारख्या नॉन-यील्ड मालमत्तेवरील (Non-Yielding Assets) गुंतवणूक कमी होते.

सध्या तरी भू-राजकीय तणावापेक्षा हे मॅक्रोइकॉनॉमिक घटक (Macroeconomic Factors) मौल्यवान धातूंवर जास्त प्रभाव टाकत आहेत. मोठे इक्विटी मार्केट (Equity Market) देखील या मिश्र संकेतांमध्ये (Mixed Signals) मार्गक्रमण करत आहे, जसे की S&P 500 मध्ये 0.44% ची किरकोळ घसरण होऊन तो 6787 पॉईंटवर बंद झाला.

सुरक्षित गुंतवणुकीत प्रॉफिट बुकिंगचा जोर

या परिस्थितीमुळे, जी सोने आणि चांदीची किंमत अलीकडील काळात वाढण्यास कारणीभूत ठरली होती, त्यात आता मोठी प्रॉफिट बुकिंग (Profit Booking) होत आहे. स्पॉट गोल्ड (Spot Gold) ची किंमत जी काही काळापूर्वी प्रति औंस $5,400 च्या जवळ गेली होती, ती आता घसरून सुमारे $5,173 प्रति औंस झाली आहे. चांदीमध्ये तर याहून मोठी घसरण दिसून येत आहे; जी $95 प्रति औंसच्या उच्चांकावरून घसरून $84-85 प्रति औंसच्या पातळीवर आली आहे.

SPDR Gold Shares (GLD) आणि iShares Gold Trust (IAU) सारखे गोल्ड ईटीएफ (Gold ETFs) प्रत्यक्ष सोन्यात गुंतवणूक करतात. GLD चे मार्केट कॅपिटलायझेशन सुमारे $184.88 अब्ज आहे. तसेच, iShares Silver Trust (SLV) चे मार्केट कॅपिटलायझेशन सुमारे $48.22 अब्ज आहे. या ईटीएफच्या किमतीही प्रत्यक्ष धातूच्या किमतीनुसार बदलतात.

चांदीची बाजारातील अस्थिरता (Volatility) अधिक दिसून येते. इतिहासात, 1980 आणि 2011 मध्ये अशाच तेजीनंतर चांदीमध्ये 40% ते 70% पर्यंत मोठी घसरण पाहायला मिळाली होती.

भविष्यातील अंदाज आणि अनिश्चितता

भविष्यात मौल्यवान धातूंबाबत विश्लेषकांचा दृष्टीकोन (Outlook) सावध आशावादी (Cautiously Optimistic) आहे, परंतु बाजारात अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे. 2026 च्या अखेरीस सोन्याची किंमत $6,180 ते $6,300 प्रति औंसपर्यंत जाऊ शकते, असा अंदाज आहे. चांदी $130 प्रति औंसपर्यंत पोहोचू शकते.

तथापि, नजीकच्या काळात बाजारात चढ-उतार अपेक्षित आहेत. सोने Q1 2026 अखेर सुमारे $5,441.74 आणि बारा महिन्यांत $5,865.36 पर्यंत व्यवहार करेल असा अंदाज आहे. चांदी तिमाही अखेरीस $97.52 आणि एका वर्षात $115.60 पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.

MCX वरील सोन्याचे फ्युचर्स सध्या ₹1,60,000 ते ₹1,70,000 च्या रेंजमध्ये व्यवहार करत आहेत, ज्यात थोडा सकारात्मक कल आहे. भू-राजकीय परिस्थितीचे निराकरण आणि जागतिक मध्यवर्ती बँकांकडून (Central Banks) स्पष्ट संकेत मिळाल्यावरच मौल्यवान धातूंची किंमत टिकून राहण्याची शक्यता आहे.