सोने-चांदीचा दणका! पश्चिम आशियातील शांततेमुळे भाव गगनाला, पण...

भू-राजकीय शांततेचा धातूंना दिलासा

पश्चिम आशियातील तणाव निवळल्याच्या बातमीने मौल्यवान धातूंच्या बाजारात उत्साहाचे वातावरण आहे. भारतातील मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर सोन्याचा भाव 2.24% वाढून ₹1.53 लाख प्रति 10 ग्रॅम झाला, तर चांदीच्या फ्युचर्समध्ये 5.24% ची उसळी घेत ₹2.43 लाख प्रति किलोग्रॅमचा स्तर गाठला. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवरील लष्करी कारवाईत दोन आठवड्यांच्या स्थगितीची घोषणा केल्यानंतर ही तेजी आली. यामुळे तात्काळ पुरवठा खंडित होण्याची आणि महागाई वाढण्याची भीती कमी झाली. जागतिक बाजारातही हाच कल दिसून आला; स्पॉट गोल्डमध्ये सुमारे 2.3% वाढ होऊन तो $4,812 प्रति औंस झाला, तर यू.एस. गोल्ड फ्युचर्स 3.4% वाढून $4,841 वर पोहोचले. चांदी जवळपास 5% वाढून $76 प्रति औंसवर गेली. व्यापाऱ्यांनी याला 'रिलीफ रॅली' म्हटले आहे, जिथे बाजारात तात्काळ जोखमीचे घटक कमी झाले आहेत.

आर्थिक अडथळे तेजीत अडथळा?

मात्र, या तेजीच्या टिकाऊपणावर मोठे आर्थिक प्रश्नचिन्ह आहे. यु.एस. फेडरल रिझर्व्हने महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी व्याजदर कपातीची शक्यता लगेच नसल्याचे संकेत दिले आहेत. मार्च महिन्यातील यू.एस. सीपीआय (CPI) डेटानुसार, महागाई वार्षिक 3.5% वर पोहोचली आहे, जी फेडच्या लक्ष्यापेक्षा जास्त आहे. उच्च व्याजदर सामान्यतः सोन्यासारख्या मालमत्ता कमी आकर्षक बनवतात. यासोबतच, यु.एस. डॉलर इंडेक्स (DXY) देखील मजबूत स्थितीत असून 105.5 च्या जवळ आहे, जे अमेरिकेची आर्थिक ताकद आणि सुरक्षित मालमत्तांना असलेली मागणी दर्शवते. डॉलर मजबूत झाल्यास सोन्याच्या किमतींवर दबाव येतो. भू-राजकीय तणाव कमी झाल्याने आलेल्या पूर्वीच्या तेजी अनेकदा लवकरच फिकटल्या आहेत, विशेषतः जर तणाव पुन्हा वाढला किंवा आर्थिक घटक अधिक प्रभावी ठरले.

सोन्याचे चालक आणि चांदीची संवेदनशीलता

सोन्याचे सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून असलेले महत्त्व मोठे आहे, परंतु त्याची किंमत जागतिक आर्थिक परिस्थितीवर अवलंबून असते. औद्योगिक वस्तूंप्रमाणेच सोन्याच्या किमती महागाईचा अंदाज, मध्यवर्ती बँकांची धोरणे आणि चलन ट्रेंडवर आधारित असतात. सद्यस्थितीतील चित्र संमिश्र आहे; महागाई सोन्यासाठी सकारात्मक असली तरी, उच्च व्याजदरांची अपेक्षा एक मोठे आव्हान आहे. व्हीटी मार्केट्स (VT Markets) च्या विश्लेषकांना बाजारात अस्थिरता सुरू राहण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे किमतीत थोडी वाढ शक्य असली तरी मोठे धोकेही आहेत. व्हीटी मार्केट्सचे ग्लोबल स्ट्रॅटेजी ऑपरेशन्स लीड, रॉस मॅक्सवेल यांनी सांगितले की, मजबूत अमेरिकन डॉलर सोन्याच्या वाढीला मर्यादा घालू शकते. दुसरीकडे, चांदी औद्योगिक मागणीला अधिक संवेदनशील असल्याने तिच्या कामगिरीवर जागतिक उत्पादन क्षेत्राचे अवलंबून असेल. कमोडिटी बाजाराच्या तुलनेत, मौल्यवान धातूंचे बाजार या मोठ्या आर्थिक संकेतांवर अधिक अवलंबून आहे.

पुढील वाटचाल: अस्थिरता कायम, भारतात मागणीचा आधार

भविष्यात, मौल्यवान धातूंचा बाजार अनेक घटकांच्या मिश्रणाचा सामना करेल. विश्लेषकांचे मत आहे की 2026 पर्यंत बाजारात अस्थिरता कायम राहील. वर्षअखेरीस सोन्याच्या किमती $4,700 ते $5,000 पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, जो महागाई, व्याजदर आणि भू-राजकीय स्थिरता यावर अवलंबून असेल. भारतातील सोने खरेदीदार विचारात घेता, देशांतर्गत मागणीला चांगला आधार मिळतो. उद्योग निरीक्षकांच्या मते, किमतीत थोडी घट झाल्यास लगेच खरेदी सुरू होते, विशेषतः दागिन्यांसाठी, जे भारतात सोन्याचे सांस्कृतिक आणि गुंतवणुकीचे महत्त्व अधोरेखित करते. जागतिक आर्थिक घटकांचा बाजारावर प्रभाव असला तरी, ही स्थानिक मागणी सोन्याच्या किमतींना मोठ्या घसरणीपासून काही प्रमाणात वाचवू शकते.