सोनं-चांदीची मोठी झेप! तणाव निवळल्याने किमतीत उसळी, पण तज्ज्ञांमध्ये मतभेद

तणाव निवळल्याने बाजारातली प्रतिक्रिया

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणवरील नियोजित हल्ले थांबवण्याची घोषणा केल्यानंतर २४ मार्च २०२६ रोजी सोन्या-चांदीच्या किमतीत सुधारणा झाली. या घोषणेने भू-राजकीय तणाव निवळल्याची भावना पसरली. या सकारात्मक संकेतामुळे MCX वरील सोन्याचे फ्युचर्स ०.२९% नी वाढून ₹१,३९,६७० प्रति १० ग्रॅमवर पोहोचले, तर चांदीचे फ्युचर्स ०.४६% नी वाढून ₹२,२६,१९६ प्रति किलो झाले. तणाव कमी झाल्याने बाजारात तात्काळ दिलासा मिळाला असला तरी, सोनं आणि चांदीच्या भविष्यातील किमतींबद्दल तज्ज्ञांमध्ये मोठे मतभेद असल्याचे दिसून येत आहे.

सोनं-चांदीबाबत तज्ज्ञांचे मतभेद

LKP Securities चे VP रिसर्च ॲनालिस्ट जतीन त्रिवेदी यांनी सावध भूमिका घेतली आहे. त्यांच्या मते, सध्याची आर्थिक परिस्थिती आव्हानात्मक असून, महागाईचा धोका आणि भविष्यातील व्याजदरांबाबतची अनिश्चितता सोन्यासाठी बाजारात एक नाजूक स्थिती निर्माण करत आहे. त्रिवेदी यांनी सोन्यासाठी ₹१.३५ लाख हा सपोर्ट (Support) आणि ₹१.४२ लाख हा रेझिस्टन्स (Resistance) स्तर दर्शवला आहे, जिथे भू-राजकीय बातम्यांमुळे मोठी अस्थिरता अपेक्षित आहे. याउलट, अनुभवी मार्केट ॲनालिस्ट सुशील केडिया यांनी अत्यंत तेजीचा अंदाज वर्तवला आहे. त्यांच्या अंदाजानुसार, पुढील १० ते १२ आठवड्यांत डॉलर इंडेक्समध्ये १०% ची मोठी घसरण होऊन तो ९० च्या खाली जाऊ शकतो. केडिया यांचा विश्वास आहे की डॉलरची ही कमजोरी सोन्या-चांदीमध्ये मोठी तेजी आणू शकते. त्यांनी अंदाज व्यक्त केला आहे की, सोन्याचे भाव ३०% आणि चांदीचे भाव ५०% पर्यंत वाढू शकतात.

महागाई आणि व्याजदर: प्रमुख आर्थिक अडथळे

केडिया यांचा अंदाज प्रामुख्याने डॉलरच्या घसरणीवर अवलंबून आहे, जो सोन्या-चांदीसाठी एक पारंपरिक चालक आहे. तथापि, सध्याची आर्थिक परिस्थिती या अंदाजाला आव्हान देत आहे. २०२६ च्या सुरुवातीला जागतिक महागाई सुमारे ३-४% आहे, जी अजूनही चिंतेचा विषय आहे. कच्च्या तेलाचे दर $८०-$९० प्रति बॅरलच्या दरम्यान असल्याने महागाईवर याचा मोठा परिणाम होत आहे. अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह आणि भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) यांसारख्या मध्यवर्ती बँकांनी व्याजदरांबाबत सावध भूमिका कायम ठेवली आहे, जी महागाई नियंत्रणावर लक्ष केंद्रित करून डेटावर आधारित दृष्टिकोन दर्शवते. यामुळे सोन्या-चांदीसारख्या मालमत्तांमध्ये गुंतवणूक कमी होऊ शकते, कारण ते व्याज देत नाहीत. भारतीय रुपया डॉलरच्या तुलनेत सुमारे ९३.९० च्या पातळीवर आहे, जे आर्थिक दबावाचे संकेत देते आणि भौतिक वस्तूंच्या आयात खर्चात वाढ करू शकते.

मौल्यवान धातूंमध्ये डॉलरची भूमिका

अमेरिकन डॉलर आणि मौल्यवान धातू यांच्यातील संबंध साधारणपणे व्यस्त असतो. ऐतिहासिकदृष्ट्या, डॉलर इंडेक्समध्ये मोठी घसरण झाल्यास सोनं आणि चांदीत मोठी वाढ दिसून येते. विशेषतः चांदीत, त्याच्या कमी किमतीमुळे आणि औद्योगिक तसेच मौद्रिक उपयोगांमुळे अधिक मोठ्या हालचाली दिसून येतात. केडिया यांचा डॉलर इंडेक्स ९५ वरून ८१ च्या खाली जाण्याचा अंदाज ऐतिहासिक पॅटर्नशी जुळतो, जो तेजीतल्या तेजीचा संकेत देतो. तथापि, भू-राजकीय तणाव निवळल्याच्या पूर्वीच्या घटनांमध्ये किमतीत केवळ तात्पुरती वाढ झाली होती आणि नंतर बाजार पुन्हा आर्थिक घटकांवर केंद्रित झाला होता. सुरक्षित मालमत्ता (Safe Haven) म्हणून सोन्याची कामगिरी देखील अलीकडे संमिश्र राहिली आहे. चालू संघर्षांदरम्यानही किमतीत मोठी घसरण झाली आहे, ज्यामुळे व्याजदर धोरणे सुरक्षित मालमत्तेच्या मागणीवर मात करू शकतात हे दिसून येते.

सततच्या तेजीसाठी धोके

तात्काळ आणि टिकून राहणाऱ्या तेजीविरोधात अनेक घटक आहेत. सर्वात मोठा धोका म्हणजे महागाई कायम राहणे किंवा मध्यवर्ती बँकांनी व्याजदर वाढवण्याची अधिक आक्रमक भूमिका घेणे, ज्यामुळे सोन्या-चांदीसारख्या मालमत्ता धारण करण्याचा खर्च वाढेल. भू-राजकीय तणाव तात्पुरता कमी झाला असला तरी, पुन्हा वाढ होण्याची शक्यता अनपेक्षित अस्थिरता निर्माण करू शकते. सोन्याची सुरक्षित मालमत्ता म्हणून असलेली भूमिका नेहमीच खात्रीशीर नसते आणि ती कडक होत असलेल्या मौद्रिक धोरणांमुळे झाकोळली जाऊ शकते. भारतीय रुपयाचे कमकुवत असणे हे देशांतर्गत मागणीवर परिणाम करू शकणाऱ्या आर्थिक कमकुवतपणाचे संकेत देते.

तज्ज्ञांचा कल विरुद्ध धाडसी अंदाज

सध्या बाजारातील भावना विभागलेली आहे, जी जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेच्या गुंतागुंतीचे प्रतिबिंब आहे. २०२६ साठी सोन्याची सरासरी किंमत $२१००-$२३०० प्रति औंस आणि चांदीची $२५-$३० प्रति औंस राहण्याचा सामान्य अंदाज तज्ज्ञांमध्ये आहे, जो केडिया यांच्या अंदाजापेक्षा मध्यम वाढ दर्शवतो. केडिया यांच्या तेजीच्या अंदाजासाठी डॉलर इंडेक्समधील घसरण महत्त्वपूर्ण ठरेल, परंतु त्याची शक्यता अनिश्चित आहे. गुंतवणूकदार भविष्यातील बाजाराच्या दिशेचे संकेत मिळवण्यासाठी आर्थिक डेटा, मध्यवर्ती बँकांची विधाने आणि भू-राजकीय घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवतील.