सोनं-चांदीच्या दरात मोठी घसरण! गुंतवणूकदारांना मोठा धक्का, कारण...

आर्थिक दबावामुळे मौल्यवान धातूंच्या किमती कोसळल्या

जागतिक आर्थिक आणि भू-राजकीय घटनांच्या मिश्र प्रभावामुळे सोने आणि चांदीच्या फ्युचर्समध्ये मोठी घसरण पाहायला मिळाली. आंतरराष्ट्रीय स्पॉट मार्केटमध्येही सोन्याच्या किमती 2.76% घसरून $4,427 प्रति औंसवर आल्या, तर चांदी 6.99% नी घसरून $67.56 प्रति औंसवर पोहोचली. देशांतर्गत रुपयातील कमजोरी आणि परदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री यामुळेही धातूंच्या किमतींवर दबाव दिसून आला.

व्याजदर आणि डॉलरची मजबूती सोन्या-चांदीसाठी का घातक?

विश्लेषकांच्या मते, या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे वाढत्या महागाईमुळे व्याजदर वाढण्याची शक्यता. यामुळे सोन्यासारखी मालमत्ता, जी व्याज देत नाही, ती कमी आकर्षक ठरते. VT Markets चे Ross Maxwell यांच्या मते, वाढत्या व्याजदरांच्या अपेक्षांमुळे बॉण्ड यील्ड्स वाढत आहेत, ज्यामुळे सोन्या-चांदीसारख्या धातूंचे आकर्षण कमी होत आहे. त्याचबरोबर, अमेरिकन डॉलरची मजबूती देखील वस्तूंच्या किमती कमी करण्यास कारणीभूत ठरते. नुकत्याच झालेल्या तेजीनंतर नफावसुली (Profit-taking) आणि जागतिक औद्योगिक मागणीतील संभाव्य मंदतेच्या चिंतांमुळे चांदीच्या किमतीवरही दबाव आला.

२०२६ साठीचे अंदाज: सोने विरुद्ध चांदी

पुढील वर्षी, म्हणजे २०२६ साठी सोने आणि चांदीच्या किमतींबाबतचे अंदाज वेगवेगळे आहेत. J.P. Morgan सारख्या संस्था सोन्यासाठी २०२६ च्या अखेरीस $5,055 प्रति औंसपर्यंत आणि २०२७ च्या अखेरीस $5,400 प्रति औंसपर्यंत जाण्याचा अंदाज वर्तवत आहेत. बँक ऑफ अमेरिका आणि वेल्स फार्गो यांनी २०२६ च्या अखेरीस $6,000 ते $6,300 प्रति औंसचे लक्ष ठेवले आहे. वाढती मध्यवर्ती बँकांची मागणी, ईटीएफ इनफ्लो आणि चलनांवरील (fiat currencies) विश्वास कमी होणे ही यामागील कारणे आहेत.

चांदीचे चित्र मात्र अधिक अनिश्चित दिसते. J.P. Morgan २०२६ मध्ये सरासरी $81 प्रति औंसचा अंदाज आहे, जो २०२५ च्या तुलनेत दुप्पट आहे. UBS ने $100 पर्यंत वाढ आणि नंतर $80 च्या घरात येण्याचा अंदाज लावला आहे, तर बँक ऑफ अमेरिकेने $135 ते $309 प्रति औंसची मोठी श्रेणी दिली आहे. काही जणांच्या मते, चांदी $60.32 प्रति औंसपर्यंत खाली येऊ शकते. २०२६ मध्ये औद्योगिक मागणीतील घट, विशेषतः सौर पॅनेल निर्मितीतून, चांदीसाठी एक आव्हान ठरू शकते.

पुढील आव्हाने

सोन्याबाबत आशावाद असला तरी, काही धोके कायम आहेत. अमेरिकन डॉलर सातत्याने मजबूत राहिल्यास, उच्च महागाई आणि फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर दीर्घकाळ उच्च ठेवल्यास सोन्यावर दबाव येऊ शकतो. मार्च २०२६ पर्यंत फेडरल रिझर्व्हने यावर्षी फक्त एकच व्याजदर कपात करण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये कोर सीपीआय (Core CPI) 2.5% आणि हेडलाइन सीपीआय (Headline CPI) 2.4% होता, पण काही विश्लेषकांच्या मते टॅरिफ आणि सरकारी खर्चामुळे महागाई 4% पेक्षा जास्त वाढू शकते.

चांदीसाठी, औद्योगिक क्षेत्रावरील अवलंबित्व हे एक मोठे आव्हान आहे. जागतिक उत्पादनात मोठी घट झाल्यास चांदीच्या किमतींवर परिणाम होऊ शकतो. ऐतिहासिकदृष्ट्या, सोने दीर्घकाळ संपत्तीचे संरक्षण करते, परंतु अल्प मुदतीत महागाईशी त्याचा संबंध कमकुवत असतो.

पुढे काय?

२०२६ मध्ये सोन्या-चांदीचे भविष्य जागतिक आर्थिक वाढ, मध्यवर्ती बँकांची धोरणे आणि भू-राजकीय स्थिरता यावर अवलंबून असेल. सोने एक सुरक्षित गुंतवणूक (reserve asset) आणि डॉलरच्या वर्चस्वाला पर्याय म्हणून टिकून राहू शकते, पण चांदीचे भविष्य औद्योगिक क्षेत्राच्या कामगिरीशी जोडलेले आहे. गुंतवणूकदारांनी महागाईचे आकडे, फेडरल रिझर्व्हचे संकेत आणि अमेरिकन डॉलरची वाटचाल यावर बारकाईने लक्ष ठेवावे.