अमेरिकेकडून आलेला कमजोर नोकरीचा डेटा (US Jobs Data) पाहून सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी उसळी पाहायला मिळाली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोनं जवळपास $4,341 प्रति औंसवर पोहोचलं आहे, तर MCX वरही किंमत ₹1.52 लाखांच्या घरात गेली आहे. या डेटामुळे फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर वाढीच्या अपेक्षा कमी झाल्या आहेत. मात्र, दरवाढीमुळे प्रत्यक्ष खरेदीवर परिणाम होताना दिसत आहे.
सोन्या-चांदीत तुफानी तेजी
जागतिक आणि भारतीय बाजारात सोन्या-चांदीच्या फ्युचर्समध्ये (Futures) मोठी वाढ झाली आहे. मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर ऑक्टोबर सोन्याचे फ्युचर्स ₹1,51,985 प्रति 10 ग्रॅम पर्यंत पोहोचले आहेत, तर चांदी ₹2,31,804 प्रति किलोग्राम पर्यंत महागली आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याची किंमत $4,341 प्रति औंस च्या जवळ आहे, तर चांदी $62 ते $64 प्रति औंस दरम्यान व्यवहार करत आहे.
तेजीचे मुख्य कारण?
या तेजीत अमेरिकेच्या नॉन-फार्म पेरोल (US Nonfarm Payrolls) डेटाने मोठी भूमिका बजावली. या डेटानुसार, अपेक्षेपेक्षा कमी नोकऱ्यांची निर्मिती झाली आहे. यामुळे अमेरिकेची अर्थव्यवस्था मंदावल्याचे संकेत मिळत आहेत. याचा परिणाम म्हणून, अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) व्याजदर वाढवण्याची आक्रमक भूमिका घेणार नाही, अशी अपेक्षा बाजारात वाढली आहे. व्याजदर कमी झाल्यास सोन्यासारख्या मौल्यवान धातूंना मागणी वाढते, कारण ते व्याज देत नाहीत.
डॉलरची घसरण आणि उत्पन्नातील घट
याशिवाय, अमेरिकन डॉलर कमकुवत होणे आणि अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड्स (US Treasury Yields) कमी होणे हे देखील सोन्या-चांदीच्या वाढत्या किमतींना पाठबळ देत आहेत. डॉलर स्वस्त झाल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोने खरेदी करणे सोपे होते, ज्यामुळे मागणी वाढते. तसेच, सरकारी रोख्यांवरील उत्पन्न कमी झाल्यामुळे गुंतवणूकदार सोन्यासारख्या ठिकाणी पैसे गुंतवण्यास प्राधान्य देत आहेत.
प्रत्यक्ष मागणीवर परिणाम
सध्या सोन्या-चांदीच्या किमती विक्रमी पातळीवर पोहोचल्या असल्या तरी, भारत आणि चीनसारख्या प्रमुख देशांमध्ये प्रत्यक्ष मागणी (Physical Demand) मंदावली आहे. वाढलेल्या किमतींमुळे ग्राहक दागिने आणि नाणी खरेदी करताना विचार करत आहेत. जर ही परिस्थिती कायम राहिली, तर प्रत्यक्ष मागणीतील घट किमतींवरील वाढीवर नियंत्रण ठेवू शकते.
पुढील वाटचाल कशी असेल?
बाजार विश्लेषक आता या मौल्यवान धातूंच्या पुढील वाटचालीवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत. आगामी आर्थिक आकडेवारी आणि मध्यवर्ती बँकेच्या अधिकाऱ्यांची वक्तव्ये सोन्या-चांदीच्या किमतीची दिशा ठरवतील. अमेरिकेच्या कामगार बाजारातील आणि महागाईतील (Inflation) पुढील घडामोडी महत्त्वाच्या ठरतील.