सोनं-चांदी कोसळले! अमेरिकेतील महागाईचा भडका, व्याजदराची भीती; भारतातही शुल्क वाढ!

अमेरिकेतील महागाईचा भडका आणि Fed ची चिंता

अमेरिकेतील ग्राहक किंमत निर्देशांकात (Consumer Price Index) झालेली मोठी वाढ या घसरणीमागील प्रमुख कारण ठरली. एप्रिलमध्ये वार्षिक महागाई दर ३.८% पर्यंत पोहोचला, जो मे नंतरचा सर्वाधिक आहे. या आकडेवारीमुळे अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर (Interest Rate) लवकर कमी होण्याची शक्यता कमी झाली आहे.

ट्रेझरी यील्ड्स, डॉलर आणि धातूंच्या किमती

वाढत्या महागाईमुळे आणि फेडच्या संभाव्य धोरणांमुळे अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड्स (Treasury Yields) वाढले आहेत. १४ मे रोजी १० वर्षांच्या ट्रेझरी यील्डने सुमारे ४.४७% चा स्तर गाठला. यामुळे डॉलर मजबूत झाला, ज्यामुळे डॉलरमध्ये व्यवहार होणारे सोने आणि चांदी आंतरराष्ट्रीय बाजारात महाग झाले. परिणामी, स्पॉट गोल्ड ४% पेक्षा जास्त घसरून सुमारे $४,७७३ वरून $४,५५७ प्रति औंसवर आले. चांदीमध्ये तर १२% पेक्षा जास्त घसरण होऊन भाव सुमारे $७८ प्रति औंसवर पोहोचले.

भारतीय बाजारातही घसरण, तेलाच्या किमतीही वाढल्या

या जागतिक दबावाचा परिणाम भारतीय बाजारातही दिसून आला. मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर सोन्याचे फ्युचर्स २% घसरून ₹१,५८,८७२ प्रति १० ग्रॅमवर आले, तर चांदीच्या फ्युचर्समध्ये ६% घसरण होऊन भाव ₹२,७३,६०१ प्रति किलोग्रामवर पोहोचले. दरम्यान, होरमुझ सामुद्रधुनीतील (Strait of Hormuz) व्यत्ययांमुळे कच्च्या तेलाच्या किमती $१०९ (ब्रेंट) आणि $१०५ (WTI) च्या आसपास राहिल्या, ज्यामुळे महागाईची चिंता आणखी वाढली.

भारतात आयात शुल्कात वाढ

या जागतिक परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी आणि परकीय चलन वाचवण्यासाठी भारताने सोन्या-चांदीवरील आयात शुल्कात (Import Duty) वाढ केली आहे. १३ मे पासून, सोन्या-चांदीवरील प्रभावी आयात शुल्क सुमारे ६% वरून वाढवून १५% करण्यात आले आहे. यामध्ये १०% मूलभूत सीमा शुल्क (BCD) आणि ५% कृषी पायाभूत सुविधा आणि विकास सेस (Agriculture Infrastructure and Development Cess) यांचा समावेश आहे. या वाढीमुळे मौल्यवान धातूंची आयात महाग झाली असून, प्रत्यक्ष मागणीवर याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

दागिन्यांच्या कंपन्यांवर परिणाम, तज्ञांचे मत

या शुल्क वाढीचा आणि बाजारातील नकारात्मक परिस्थितीचा परिणाम कल्याण ज्वेलर्स (Kalyan Jewellers) सारख्या दागिन्यांच्या कंपन्यांवर झाला असून, त्यांचे शेअर्स ५२ आठवड्यांच्या नीचांकी पातळीवर पोहोचले आहेत. काही विश्लेषकांच्या मते, ही शुल्क वाढ भारतीय ग्राहकांसाठी सोन्याची खरेदी अधिक महाग करेल आणि मागणी कमी करेल. सध्याच्या परिस्थितीत, वाढते व्याजदर आणि मौल्यवान धातूंवरील वाढते शुल्क यामुळे अल्पकाळात सोन्या-चांदीसाठी आव्हानात्मक स्थिती आहे.

पुढील दिशा

दीर्घकालीन दृष्ट्या, भू-राजकीय तणाव आणि सेंट्रल बँकांकडून सोन्याची वाढती मागणी यामुळे सोन्याला आधार मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर कपातीला उशीर होण्याची चिन्हे आणि भारतातील आयात शुल्कात झालेली वाढ यामुळे नजीकच्या काळात सोन्या-चांदीच्या किमतींवर दबाव कायम राहण्याची शक्यता आहे.