MCX वर सोन्या-चांदीच्या वायदे बाजारात (Futures Market) आज, २४ जून रोजी घसरण झाली. अमेरिकन डॉलरच्या मजबूततेमुळे आणि व्याजदर वाढण्याच्या शक्यतेमुळे या मौल्यवान धातूंची मागणी कमी झाली आहे. गुंतवणूकदार आता अमेरिकेच्या महागाई (Inflation) डेटाकडे लक्ष ठेवून आहेत.
काय झाले?
भारतातील मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर सोन्या आणि चांदीच्या वायदे दरात आज, २४ जून रोजी लक्षणीय घट दिसून आली. सोन्याचे फ्युचर्स १% पेक्षा जास्त घसरले असून, १० ग्रॅम सोन्याचा भाव ₹१.४६ लाखांच्या आसपास पोहोचला आहे. त्याचप्रमाणे, चांदीच्या फ्युचर्सवरही दबाव आला असून, किलोमागे ₹२.३३ लाखांच्या खाली घसरल्या आहेत. जागतिक बाजारात डॉलर मजबूत होत असताना मौल्यवान धातूंच्या किमतीत ही घट दिसून येत आहे.
जागतिक घटकांचा देशांतर्गत किमतींवर परिणाम
जरी हे व्यवहार भारतीय एक्सचेंजवर होत असले तरी, भारतातील सोन्याच्या किमतीवर जागतिक बाजाराचा मोठा प्रभाव असतो. जागतिक स्तरावर सोन्याची किंमत अमेरिकन डॉलरमध्ये ठरते. जेव्हा अमेरिकन डॉलर इतर चलनांच्या तुलनेत मजबूत होतो, तेव्हा इतर चलन धारकांसाठी सोनं महाग होतं, ज्यामुळे मागणी कमी होते. याशिवाय, आर्थिक अस्थिरतेच्या काळात सोन्याला सुरक्षित गुंतवणूक मानलं जातं. परंतु, जेव्हा अमेरिकेतील व्याजदर वाढतात आणि सरकारी रोख्यांसारख्या (US Government Bonds) इतर मालमत्ता अधिक परतावा देऊ लागतात, तेव्हा गुंतवणूकदार सोन्यातून पैसे काढून अशा जास्त परतावा देणाऱ्या मालमत्तांमध्ये गुंतवतात.
व्याजदर आणि डॉलरचा संबंध
सध्याच्या किमतीतील घसरण अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (US Federal Reserve) कडून मिळालेल्या संकेतांशी जोडलेली आहे. महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी अमेरिकेचे व्याजदर दीर्घकाळ उच्च राहू शकतात, अशी अपेक्षा बाजारात आहे. अमेरिकेत व्याजदर वाढल्यास, अमेरिकन डॉलर सहसा मजबूत होतो आणि बॉण्डवरील परतावा वाढतो. सोन्यातून कोणताही व्याज किंवा लाभांश मिळत नसल्यामुळे, उच्च व्याजदरांच्या काळात बॉण्ड्सशी स्पर्धा करणे सोन्यासाठी कठीण होते. या परिस्थितीमुळे सोन्यासाठी अनिश्चिततेचा काळ निर्माण झाला आहे, ज्यामुळे बाजारात विक्रीचा दबाव दिसून येत आहे.
गुंतवणूकदारांनी पुढे काय पाहावे?
गुंतवणूकदार आता आगामी आर्थिक डेटावर लक्ष केंद्रित करत आहेत, विशेषतः अमेरिकेकडून येणारा पर्सनल कन्झम्प्शन एक्सपेंडिचर्स (PCE) अहवाल. हा अहवाल महागाईचा एक महत्त्वाचा मापदंड आहे आणि व्याजदर धोरणांवर निर्णय घेताना US Federal Reserve यावर बारकाईने लक्ष ठेवते. जर महागाई कायम राहिल्याचे दिसून आले, तर व्याजदर आणखी वाढण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे सोनं आणि चांदीच्या किमतींवर दबाव कायम राहू शकतो. याउलट, महागाई कमी झाल्याचे संकेत मिळाल्यास बाजाराच्या अपेक्षा बदलू शकतात. देशांतर्गत बाजारावर लक्ष ठेवणाऱ्यांसाठी, USD-INR विनिमय दरावर (Exchange Rate) लक्ष ठेवणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण चलनवाढीचा थेट परिणाम भारतातील सोन्याच्या आयात खर्चावर होतो.