Whalesbook
सोन्या-चांदीच्या बाजारात ऐतिहासिक पडझड
सोनं आणि चांदीच्या किमतींनी अलीकडेच विक्रमी उच्चांक गाठल्यानंतर, जानेवारी २०२६ च्या अखेरीस एका मोठ्या आणि ऐतिहासिक घसरणीचा अनुभव घेतला. या अचानक झालेल्या पडझडीमुळे बाजारात लाखो कोटींचे नुकसान झाले. ही सोन्यासाठी जवळपास 40 वर्षांतील सर्वात मोठी एका दिवसातील घसरण ठरली, तर चांदीने एकाच दिवसात इंट्राडे (Intraday) रेकॉर्डब्रेक घसरण नोंदवली.
या तीव्र घसरणीदरम्यान, सोन्याची किंमत 12% पेक्षा जास्त घसरून $4,900 USD प्रति औंस च्या खाली गेली. चांदीची स्थिती तर अधिक बिकट झाली, जिथे 36% पेक्षा जास्त घसरण होऊन ती $85 USD प्रति औंस च्या खाली आली. फेब्रुवारी २०२६ च्या सुरुवातीला (१-२ फेब्रुवारी), स्पॉट गोल्ड सुमारे $4,668 - $4,895 USD प्रति औंस आणि चांदी $74 - $85 USD प्रति औंस च्या दरम्यान व्यवहार करत होती. ही घसरण जानेवारीत सोन्याने गाठलेल्या $5,600 USD प्रति औंस आणि चांदीने गाठलेल्या $120 USD प्रति औंस च्या विक्रमी उच्चांकांनंतर झाली.
घसरणीमागील प्रमुख कारणे
या मोठ्या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे बाजार आधीच खूप 'ओव्हरबॉट' (Overbought) झाला होता. RSI (Relative Strength Index) खूप जास्त पातळीवर होता, ज्यामुळे मोठी 'पुलबॅक' (Pullback) अपेक्षित होता. मोठ्या प्रमाणात झालेली नफा वसुली (Profit-Taking) हे एक प्रमुख कारण होते. CME ग्रुपने (CME Group) अवघ्या काही दिवसात अनेक वेळा 'मार्जिन' (Margin) वाढवल्यामुळे लीव्हरेज्ड ट्रेडर्सना (Leveraged Traders) मोठे नुकसान झाले, ज्यामुळे विक्रीचा दबाव वाढला. या घसरणीला चालना देणारे सर्वात मोठे कारण म्हणजे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) पुढील चेअरमन (Chair) म्हणून केविन वॉर्श (Kevin Warsh) यांची नियुक्ती. वॉर्श यांची पतधोरणावर (Monetary Policy) कठोर भूमिका मानली जाते, ज्यावरून व्याजदर वाढण्याची आणि 'बॅलन्स शीट' (Balance Sheet) शिस्तबद्ध होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. यामुळे अमेरिकन डॉलर मजबूत झाला आणि सोन्या-चांदीसारख्या मालमत्तांवर तात्काळ दबाव आला.
अल्पकालीन धक्का की दीर्घकालीन तेजी?
सध्याच्या तीव्र अस्थिरतेनंतरही, अनेक मार्केट तज्ञांचे मत आहे की सोन्या-चांदीच्या भावाला आधार देणारे मूलभूत घटक (Fundamental Drivers) अजूनही मजबूत आहेत. एनरिच मनीचे (Enrich Money) सीईओ पोनमुडी आर. (Ponmudi R.) यांच्या मते, हे बदल ट्रेंड रिव्हर्सल (Trend Reversal) नसून एक आरोग्यदायी 'कूलिंग फेज' (Cooling Phase) किंवा तांत्रिक 'पुलबॅक' (Technical Pullback) आहे. ते म्हणतात की या घसरणीमुळे बाजारात जमा झालेली अतिरिक्त 'स्पेकुलेटिव्ह फ्रॉथ' (Speculative Froth) कमी झाली आहे. मध्यवर्ती बँकांकडून (Central Banks) आपल्या गंगाजळीत (Reserves) विविधता आणण्यासाठी सोन्याची सततची मागणी, तसेच चांदीची हरित ऊर्जा (Green Energy), इलेक्ट्रिक वाहने (Electric Vehicles), AI आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रातील औद्योगिक मागणी (Industrial Demand) हे घटक भविष्यात सोन्या-चांदीच्या किमतींना आधार देतील.
भविष्यातील वाटचाल
२०२६ च्या पुढील वाटचालीत, अनेक तज्ञांना सोन्या-चांदीसाठी दीर्घकालीन तेजीचा (Bullish Outlook) विश्वास आहे. J.P. Morgan Global Research नुसार, २०२६ च्या चौथ्या तिमाहीत (Q4 २०२६) सोने $5,000 USD प्रति औंस पर्यंत जाऊ शकते, तर लांब पल्ल्यात $6,000 USD चा टप्पा गाठण्याची शक्यता आहे. Citigroup ने तर चांदी तीन महिने मध्ये $150 USD प्रति औंस पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज वर्तवला आहे, ज्याचे मुख्य कारण म्हणजे चीनची सततची खरेदी आणि डॉलरमधील कमजोरी. HDFC Securities देखील २०२६ मध्ये सोन्या-चांदीत मोठ्या परताव्याची (Extraordinary Returns) अपेक्षा करत आहे, जर आयात शुल्कात (Import Duties) वाढ झाली नाही तर. सध्याच्या तीव्र घसरणीमुळे बाजारात एक प्रकारचा 'रीसेट' (Reset) झाला असून, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि औद्योगिक मागणीमुळे मौल्यवान धातूंसाठी तेजीत परत येण्याची शक्यता आहे.