Whalesbook
डॉलरमुळे 'सेफ हेवन'वर दबाव
अमेरिकन डॉलर (US Dollar) सध्या दोन आठवड्यांच्या उच्चांकावर (two-week high) पोहोचला आहे, ज्यामुळे डॉलर-आधारित मालमत्ता आंतरराष्ट्रीय खरेदीदारांसाठी महाग झाल्या आहेत. याशिवाय, जागतिक शेअर बाजारातही मोठी घसरण दिसून आली. MSCI World Index 1% पेक्षा जास्त घसरला, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांनी 'रिस्क-ऑफ' (risk-off) मोड स्वीकारला.
याचा थेट परिणाम सोन्याच्या दरावर झाला असून, स्पॉट गोल्ड (Spot Gold) $4,741.79 प्रति औंसच्या आसपास व्यवहार करत आहे. चांदीच्या (Silver) दरात मात्र याहून अधिक वेगाने घसरण झाली असून, ती अंदाजे $68.74 पर्यंत खाली आली आहे. काही दिवसांपूर्वी चांदी $65 च्या खालीही गेली होती.
व्याजदर कपातीची आशा विरळ?
जरी अमेरिकेतील कामगार बाजाराच्या (US labor data) आकडेवारीनुसार नोकऱ्यांची संख्या डिसेंबरमध्ये 6.542 दशलक्ष पर्यंत घसरली आहे, जी सप्टेंबर 2020 नंतरची सर्वात कमी आहे. या आकडेवारीमुळे अमेरिकन फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) या वर्षी व्याजदर कपातीची (rate cuts) शक्यता वाढली आहे, जी जूनपर्यंत सुरू होऊ शकते. ऐतिहासिकदृष्ट्या, कमी व्याजदर हे सोने आणि चांदीसारख्या न-उत्पन्न देणाऱ्या मालमत्तांसाठी (non-yielding assets) फायदेशीर ठरतात.
मात्र, सध्या डॉलरची मजबुती आणि शेअर बाजारातील विक्रीचा दबाव (equity rout) यांसारख्या तात्काळ समस्यांनी फेडरल रिझर्व्हच्या संभाव्य धोरणांचा सकारात्मक परिणाम झाकोळून टाकला आहे.
भविष्यात तेजीची शक्यता कायम
विश्लेषकांच्या मते, डॉलरच्या वाढत्या किमतींचा सोन्याच्या दरावर नकारात्मक परिणाम होतो, कारण यामुळे इतर चलनं वापरणाऱ्यांसाठी सोने महाग होतं. तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये झालेल्या मोठ्या घसरणीसारख्या बाजारातील मोठ्या प्रमाणावरील विक्रीमुळे (liquidation flows) सोने-चांदीसारख्या मालमत्तांवरही दबाव येतो.
मात्र, जसे की J.P. Morgan चे विश्लेषण सांगते, सोन्याच्या दरांबाबत लाँग-टर्म (long-term) व्ह्यू (view) अजूनही सकारात्मक आहे. J.P. Morgan ने 2026 च्या चौथ्या तिमाहीपर्यंत सोन्याचा भाव $5,055 प्रति औंसपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे, तर 2027 अखेरपर्यंत तो $5,400 पर्यंत जाऊ शकतो. UBS ने देखील 2026 च्या पहिल्या तिमाहीत सोन्याचा भाव $5,000 पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वर्तवली होती.
या भविष्यातील वाढीमागे मध्यवर्ती बँकांकडून (central banks) सोन्याची सतत होणारी खरेदी आणि भू-राजकीय तणाव (geopolitical concerns) ही प्रमुख कारणं आहेत. चांदीच्या दरात सध्या मोठी अस्थिरता (volatility) दिसून येत असली, तरी बँक ऑफ अमेरिकाच्या (Bank of America) अंदाजानुसार 2026 मध्ये सरासरी भाव $56 ते $65 दरम्यान राहू शकतो. या तात्काळ घसरणीला काही विश्लेषक सध्याच्या तेजीच्या चक्रातील (bull market) एक तांत्रिक समायोजन (technical reset) मानत आहेत, कारण मध्यवर्ती बँका आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदार 'रिअल ॲसेट्स'मध्ये (real assets) गुंतवणूक करत आहेत.