सोन्याच्या किमतीत मोठी घसरण होत असून ते आता 'कन्सोलिडेशन' फेजमध्ये आले आहे. वाढते रियल यील्ड्स आणि गुंतवणुकीचा कल उत्पादक मालमत्तांकडे (Productive Assets) झुकल्याने सोन्याची मागणी घटली आहे.
सोन्याच्या सुरक्षिततेचा दर्जा कमी का होतोय?
पारंपारिकपणे सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाणारे सोने २०२६ मध्ये आपली चमक गमावताना दिसत आहे. जानेवारी महिन्यात $5,595 प्रति औंस या विक्रमी उच्चांकाला स्पर्श केल्यानंतर, नोव्हेंबरच्या सुरुवातीला सोन्याचे दर $4,000 च्या खाली आले आहेत. गुंतवणूकदारांचा कल आता सोन्याऐवजी बॉण्ड्स आणि व्याज देणाऱ्या इतर साधनांकडे वळला आहे, ज्याचा परिणाम सोन्याच्या मागणीवर स्पष्टपणे दिसत आहे.
गुंतवणुकीची संधी आणि खर्च (Opportunity Cost)
सोन्यामध्ये गुंतवणूक करण्यातील मुख्य अडथळा म्हणजे त्याचा 'अपॉर्च्युनिटी कॉस्ट'. अमेरिकन 10-वर्षीय TIPS वर 3% पर्यंत परतावा मिळत असल्याने, गुंतवणूकदार सोन्यापेक्षा सरकारी रोख्यांकडे अधिक आकर्षित होत आहेत. पायाभूत सुविधा, ऊर्जा आणि संरक्षण क्षेत्रातील वाढत्या गुंतवणुकीमुळे जागतिक भांडवल प्रवाह आता सोन्यातून बाहेर पडून इतर उत्पादनक्षम क्षेत्रांकडे वळला आहे.
भारतीय बाजारातील स्थिती
भारतात सोन्याची भौतिक मागणी (Physical Demand) गेल्या ६ वर्षांतील सर्वात नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे. सोन्याच्या वाढत्या किमती आणि पावसाच्या कमतरतेमुळे ग्रामीण भागातील मागणीवर मोठा परिणाम झाला आहे. आता भारतीय ग्राहक फिजिकल गोल्डऐवजी ETFs सारख्या फायनान्शियल उत्पादनांना पसंती देत आहेत, जो गुंतवणुकीच्या दृष्टिकोनातील मोठा बदल आहे.
मध्यवर्ती बँकांचा आधार
सोन्याला सध्या केवळ जागतिक मध्यवर्ती बँकांचा (Central Banks) आधार आहे. तिसऱ्या तिमाहीत मध्यवर्ती बँकांनी 321 टन सोन्याची खरेदी केली आहे. हे खरेदीचे प्रमाण सोन्याच्या किमतींना एका विशिष्ट मर्यादेत आधार देत आहे. जोपर्यंत जागतिक व्याजदर कमी होत नाहीत, तोपर्यंत सोन्यामध्ये मोठी तेजी येणे कठीण असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. सध्या गुंतवणूकदारांचे लक्ष तांबे (Copper) आणि युरेनियम (Uranium) सारख्या औद्योगिक उत्पादनांवर अधिक आहे.