अमेरिकेतील नोकरीच्या आकडेवारीत घट झाल्याने सोने आणि चांदीच्या दरात सलग चौथ्या दिवशी वाढ झाली आहे. यामुळे फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर वाढण्याची शक्यता कमी झाली असून, गुंतवणूकदार सोन्यासारख्या नॉन-यिल्डिंग मालमत्तांकडे आकर्षित होत आहेत. भारतात मात्र किंमतींच्या चढ-उतारांचा प्रत्यक्ष मागणीवर परिणाम दिसून येत आहे.
सोन्या-चांदीचे दर वाढले
सोने आणि चांदीच्या दरांनी सोमवार, ६ जुलै २०२६ रोजी पुन्हा एकदा तेजी नोंदवली. सोन्याचे भाव $4,180 प्रति औंसच्या पातळीजवळ पोहोचले आहेत. सलग चौथ्या दिवशी दरात वाढ होत असून, जून २३ नंतरचा हा उच्चांक आहे. चांदीच्या दरातही 0.2% ची वाढ होऊन ते $62.57 प्रति औंसवर पोहोचले आहे.
अमेरिकेच्या लेबर मार्केटचा परिणाम
सोन्याच्या दरातील या वाढीमागे अमेरिकेतील लेबर मार्केटची (US Labor Market) मंदावलेली गती हे मुख्य कारण आहे. जून महिन्यातील नोकऱ्यांची आकडेवारी अपेक्षेपेक्षा कमी आली असून, मागील दोन महिन्यांची आकडेवारीही सुधारित केली गेली आहे. गुंतवणूकदारांसाठी ही एक महत्त्वाची घडामोड आहे, कारण अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचे (US Federal Reserve) व्याजदर धोरण सोन्याच्या दरांना मोठी दिशा देते. जेव्हा फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर स्थिर ठेवण्याची किंवा कमी करण्याची अपेक्षा असते, तेव्हा सोन्याचे आकर्षण वाढते. याचे कारण म्हणजे सोन्यावर कोणतेही व्याज मिळत नाही, त्यामुळे कमी किंवा घटत्या व्याजदरांच्या काळात बाँड्ससारख्या व्याज-उत्पन्न देणाऱ्या मालमत्तांच्या तुलनेत सोने अधिक आकर्षक ठरते. CME FedWatch Tool नुसार, बाजारात आता व्याजदर वाढण्याची शक्यता 50% पेक्षा कमी दिसत आहे, ज्यामुळे सोने आणि चांदीच्या दरांना आधार मिळाला आहे.
भू-राजकीय आणि आर्थिक घटक
व्याजदरांव्यतिरिक्त, सोने हे जागतिक अनिश्चिततेच्या काळात सुरक्षित गुंतवणूक (Safe-haven Asset) म्हणून पाहिले जाते. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील राजनैतिक चर्चा, ज्या सध्या कतारच्या मध्यस्थीने सुरू आहेत, त्या व्यापाऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या ठरत आहेत. या चर्चांमधील तणाव कमी झाल्यास किंवा सकारात्मक प्रगती झाल्यास बाजाराच्या भावनांवर परिणाम होऊ शकतो. मात्र, भू-राजकीय अस्थिरता साधारणपणे गुंतवणूकदारांना सोने धारण करण्यास प्रोत्साहित करते.
पुढील काळात, बाजारातील सहभागी अमेरिकेच्या आगामी आर्थिक अहवालांवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. ट्रेड बॅलन्स (Trade Balance) आकडेवारी, FOMC बैठकीचे इतिवृत्त आणि साप्ताहिक बेरोजगारी दावे (Weekly Jobless Claims) यांसारखे महत्त्वाचे अहवाल नजीकच्या भविष्यात सोन्याच्या दरांची दिशा ठरवतील. हे अहवाल अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेचे आरोग्य आणि व्याजदरांचे भविष्य याबद्दल अधिक स्पष्टता देतील.
भारतातील प्रत्यक्ष मागणीचा कल
जागतिक घटक दरांना दिशा देत असताना, स्थानिक बाजारातही याचा परिणाम दिसून येत आहे. भारतात सोन्याची प्रत्यक्ष मागणी (Physical Gold Demand) सुरुवातीला वाढली होती, परंतु किमती वाढल्याने शुक्रवारी ती काही प्रमाणात कमी झाली. याउलट, चीनमध्ये सोन्याच्या खरेदीत थोडी सुधारणा दिसून येत आहे. भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी, जागतिक स्तरावर किमती वाढल्याने स्थानिक पातळीवर दर महाग होतात, ज्यामुळे प्रत्यक्ष खरेदीची आवड तात्पुरती कमी होऊ शकते. भारतीय रुपयाचा अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत होणारा व्यवहारही एक महत्त्वाचा घटक आहे, कारण रुपया कमकुवत झाल्यास भारतात सोन्याची आयात अधिक महाग होऊ शकते.