११ मार्च २०२६: सोन्याचे भाव स्थिर! महागाईची चिंता की भू-राजकीय तणावाचा आधार?

संमिश्र संकेतांमुळे बाजारात स्थिरता

सोन्याचे भाव ११ मार्च २०२६ रोजी स्थिर होते. बाजारातील व्यापारी (traders) संमिश्र संकेतांवर लक्ष ठेवून होते. साधारणपणे, महागाई कमी झाल्यास आणि डॉलर कमकुवत झाल्यास सोन्याची सुरक्षित गुंतवणुकीची मागणी कमी होते. परंतु, पश्चिम आशियातील वाढता तणाव, विशेषतः अमेरिका-इराण संघर्षाच्या घडामोडींमुळे सोन्याची मागणी वाढली. यामुळे बाजारात एक नाजूक संतुलन निर्माण झाले होते. याआधी तेलाच्या किमती घसरल्याने महागाईची तात्काळ भीती कमी झाली होती. अमेरिकन डॉलर इंडेक्स 98.7649 पर्यंत घसरला होता, जरी त्यात अलीकडे काही ताकद दिसून आली. आंतरराष्ट्रीय स्पॉट गोल्ड $5,201.56 प्रति औंसच्या आसपास होते, जे गेल्या वर्षाच्या तुलनेत लक्षणीय वाढ आहे.

भारतीय बाजारात किमती वाढलेल्याच

भारतातील सोन्याच्या बाजारातही हेच जागतिक ट्रेंड दिसून आले. ११ मार्च २०२६ रोजी, २४ कॅरेट सोन्याचा भाव ₹163,060 प्रति १० ग्रॅम होता. हा दर दुबईच्या तुलनेत सुमारे 6.53% अधिक होता, याचे मुख्य कारण भारतातील आयात शुल्क (Import Duties) आणि बाजाराची रचना आहे. सध्या प्रभावी सोन्यावरील आयात शुल्क 6% (मूळ सीमा शुल्क 5% अधिक 1% सेस) अधिक जीएसटी आहे. जरी हे शुल्क दशकातील नीचांकी पातळीवर असले तरी, भू-राजकीय तणावामुळे किमती वाढल्याने या शुल्कात कपात होऊन अपेक्षित असलेला फायदा मर्यादित राहिला.

विश्लेषकांचा तेजीकडे कल

सोन्याच्या भावाबाबत विश्लेषकांचा दृष्टिकोन (outlook) बहुतांशी तेजीचा (bullish) आहे. HSBC ने अंदाज वर्तवला आहे की 2026 च्या मध्यापर्यंत सोने $5,050 प्रति औंसपर्यंत पोहोचू शकते, परंतु फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणामुळे (Fed Policy) आणि मागणीतील बदलांमुळे वर्षात $3,950 पर्यंत घसरण अपेक्षित आहे. J.P. Morgan ने 2026 साठी $6,300 चा अंदाज लावला आहे, ज्याचे कारण म्हणजे महागाईची चिंता, मध्यवर्ती बँकांची खरेदी (central bank accumulation) आणि भू-राजकीय जोखीम. IndusInd Securities चे जिगर त्रिवेदी MCX गोल्ड एप्रिल फ्युचर्ससाठी ₹164,000 प्रति १० ग्रॅमचे लक्ष्य (Target) पाहत आहेत, तर ₹162,000 वर सपोर्ट (Support) आहे. MOFSL चे मानव मोदी यांच्या मते, देशांतर्गत सोन्याचे दर वर्षाअखेरीस ₹175,000-₹180,000 पर्यंत जाऊ शकतात.

इतर धातू आणि जोखमीचे घटक

याच वेळी, चांदी $95.17 प्रति औंसवर पोहोचली, जी औद्योगिक वस्तू आणि सुरक्षित गुंतवणूक या दोन्ही भूमिकांमुळे फायदेशीर ठरली. गोल्ड मायनिंग कंपन्यांच्या शेअर्समध्येही (Gold Mining Stocks) चांगली कामगिरी दिसत आहे. प्रमुख गोल्ड मायनर्स त्यांच्या नेट असेट व्हॅल्यूच्या (NAV) सुमारे 0.7x वर ट्रेड करत आहेत, जे अलीकडील वाढीनंतरही आकर्षक मानले जाते. या कंपन्या $2,000 प्रति औंसपेक्षा कमी खर्चात विक्रमी नफा (record margins) आणि रोख प्रवाह (free cash flow) निर्माण करत आहेत.

सोन्याच्या वाढीला काही मोठे धोकेही आहेत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे भू-राजकीय अस्थिरता, ज्याचा अंदाज लावणे कठीण आहे. जर पश्चिम आशियातील तणाव लवकर कमी झाला, तर सोन्याच्या किमतीतील 'रिस्क प्रीमियम' (risk premium) नाहीसा होऊ शकतो, ज्यामुळे किमतीत मोठी घसरण होईल. अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्हचे चलनविषयक धोरण (monetary policy) हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. बाजाराला दर कपातीची (rate cuts) अपेक्षा आहे, परंतु कठोर धोरणाचे किंवा उशिरा दर कपातीचे कोणतेही संकेत सोन्याला कमी आकर्षक बनवू शकतात आणि डॉलर मजबूत करू शकतात. जागतिक तेल बाजारातील अस्थिरता, विशेषतः हॉरमझच्या सामुद्रधुनीच्या (Strait of Hormuz) संदर्भात, पुरवठ्यातील व्यत्ययाचे धोके दर्शवते, जे कमी झाल्यास सोन्याची गती मंदावू शकते. भारतीय बाजारात आयात शुल्क, जीएसटी आणि रुपया-डॉलर विनिमय दरातील (INR/USD exchange rate) चढ-उतार यासारखी आव्हाने आहेत.

पुढील वाटचाल

एकंदरीत, 2026 पर्यंत सोन्याचे भाव भू-राजकीय घटना आणि मध्यवर्ती बँकांच्या धोरणांप्रति संवेदनशील राहण्याची अपेक्षा आहे. चालू असलेल्या मध्यवर्ती बँकांच्या खरेदी आणि मॅक्रो अनिश्चिततेमुळे (macro uncertainty) विश्लेषक सामान्यतः उच्च किमतींचा अंदाज व्यक्त करत असले तरी, अस्थिरता अपेक्षित आहे. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलच्या (World Gold Council) मते, सध्याची परिस्थिती कायम राहिल्यास सोने एका विशिष्ट श्रेणीत (range) व्यापार करेल. तथापि, भू-राजकीय तणावात मोठी वाढ किंवा सातत्यपूर्ण चलनविषयक शिथिलता (monetary easing) किमती आणखी वाढवू शकते. अमेरिकेतील महागाईचे आकडे आणि फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदर निर्णय यावर बाजार बारकाईने लक्ष ठेवेल.