जानेवारी **30** पासून सोन्याच्या दरात **25%** पेक्षा जास्त घसरण झाली आहे. अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (Fed) च्या नवीन अध्यक्षांच्या नियुक्तीमुळे व्याजदर वाढण्याची शक्यता वाढली आहे, ज्यामुळे सोन्यासारख्या नॉन-यील्ड मालमत्तेची (Non-Yielding Assets) मागणी कमी झाली आहे.
काय घडले?
गेल्या काही महिन्यांपासून सोन्याच्या दरात मोठी घसरण पाहायला मिळत आहे. विशेषतः जानेवारी 30 पासून सोन्याच्या किमतीत 25% पेक्षा जास्त घट झाली आहे. यामागे अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) च्या चेअरमनपदी केविन वॉर्श (Kevin Warsh) यांची नियुक्ती हे मुख्य कारण असल्याचे मानले जात आहे. या घडामोडींमुळे अमेरिकेची आर्थिक धोरणे अधिक कठोर (Hawkish) होण्याची शक्यता आहे, ज्याचा थेट परिणाम सोन्याच्या दरावर झाला आहे. 1983 नंतर सोन्याच्या दरात झालेली ही सर्वात मोठी एका दिवसातील घसरण आहे, जी गुंतवणूकदारांच्या दृष्टिकोन बदलाचे संकेत देते.
वाढत्या व्याजदरांचा सोन्यावर दबाव
सोन्याला कोणतेही व्याज मिळत नाही, म्हणजेच ही एक नॉन-यील्ड मालमत्ता आहे. जेव्हा अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी व्याजदर वाढवते, तेव्हा सरकारी रोख्यांसारख्या व्याज देणाऱ्या मालमत्तांच्या तुलनेत सोन्याचे आकर्षण कमी होते. सध्या अमेरिकेची अर्थव्यवस्था आणि रोजगाराचा डेटा मजबूत असल्याने, फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर कपातीऐवजी वाढवण्यावर अधिक भर देऊ शकते, असे विश्लेषण केले जात आहे. जर फेडरल रिझर्व्हने 2026 च्या उत्तरार्धात आणि 2027 च्या सुरुवातीला व्याजदर वाढवले, तर सोन्यासारख्या मालमत्तेत गुंतवणूक करण्याचा संधी खर्च (Opportunity Cost) वाढेल आणि त्याच्या किमतीवर दबाव कायम राहील.
विश्लेषकांची मते आणि तांत्रिक कल (Technical Trends)
आर्थिक संस्थांनी आता सोन्याच्या किमतीबद्दलचे अंदाज बदलण्यास सुरुवात केली आहे. डच बँकेने (Deutsche Bank) आपल्या किमतीचा अंदाज कमी केला आहे. त्यांच्या मते, जर बाजाराने तीन ते चार वेळा फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर वाढीचा अंदाज घेतला, तर सोन्याचा भाव $3,800 प्रति औंस पातळीपर्यंत घसरू शकतो. तांत्रिकदृष्ट्या पाहिल्यास, सोन्याचा भाव ऑक्टोबर 2023 नंतर प्रथमच 50 आठवड्यांच्या मूव्हिंग ॲव्हरेजच्या (50-week moving average) खाली घसरला आहे. मार्केटमध्ये, या दीर्घकालीन सरासरीच्या खाली जाणे हे किंमत ट्रेंड कमकुवत झाल्याचे संकेत मानले जाते.
मध्यवर्ती बँकांची भूमिका
किमतीत एवढी मोठी घसरण होऊनही, जगभरातील मध्यवर्ती बँका (Central Banks) सोन्याला आधार देत आहेत. वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिलनुसार (World Gold Council), 89% रिझर्व्ह मॅनेजर्सना पुढील वर्षात मध्यवर्ती बँका सोन्याची होल्डिंग वाढवण्याची अपेक्षा आहे. या सातत्यपूर्ण खरेदीमुळे सोन्याच्या किमतीला एक आधार मिळतो, जो मोठ्या घसरणीला प्रतिबंध करतो. अनेक मध्यवर्ती बँका आपल्या गंगाजळीत विविधता आणण्यासाठी आणि चलनाचे अवमूल्यन (Currency Debasement) तसेच वाढत्या सरकारी कर्जाच्या जोखमींपासून संरक्षण करण्यासाठी सोन्याची खरेदी सुरू ठेवत आहेत.
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
सध्याचे वातावरण भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी थोडे गुंतागुंतीचे आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अमेरिकेच्या चलन धोरणामुळे सोन्याच्या किमतीवर दबाव असला तरी, भारतातील सोन्याची किंमत चलन दरातील चढ-उतार आणि आयात शुल्कावरही अवलंबून असते. त्यामुळे, अमेरिकेतील महागाईचे आकडे आणि फेडरल रिझर्व्हच्या बैठकांवरील अधिकृत घोषणांवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरू शकते. व्याजदर वाढीची अपेक्षा आणि मध्यवर्ती बँकांची खरेदी यातील समतोल सोन्याच्या भविष्यातील किमतीची दिशा ठरवेल.