सोन्याच्या दरात मोठी तफावत! भारतात तेजी, जागतिक बाजारात घसरण; फेड दराच्या चिंतेचा परिणाम

सोने: दुहेरी कामगिरी - भारतात तेजी, जगात मंदी

आज ६ एप्रिल २०२६ रोजी भारतीय बाजारात सोन्याच्या किमतीत थोडी तेजी दिसून आली, जिथे २४ कॅरेट सोन्याचा भाव ₹१४९,७१० प्रति १० ग्रॅम होता. याउलट, जागतिक बाजारात स्पॉट गोल्डच्या किमती $४,६७६ प्रति औंस च्या आसपास घसरल्या आहेत. हे विशेष आहे कारण इराण आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरातील भू-राजकीय तणाव वाढला असूनही, सोन्याची किंमत अपेक्षेनुसार वाढली नाही. यामुळे सोने 'सेफ हेवन' (Safe Haven) म्हणून काम करण्यात कमी पडत असल्याचे दिसत आहे.

फेड रेटची चिंता महागाईला भारी

सोन्याच्या किमती वाढण्यामागे मुख्य अडथळा हा महागाईची चिंता आणि अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचे (Federal Reserve) मौद्रिक धोरण आहे. मार्च २०२६ साठी अमेरिकेत महागाई ३.२५% पर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे व्याजदर कपात (Rate Cut) होण्याची शक्यता कमी झाली आहे. फेडरल रिझर्व्हने आपले लक्ष्य दर ३.५०%-३.७५% वर कायम ठेवले आहे. या धोरणामुळे अमेरिकन डॉलर मजबूत झाला आहे. डॉलरचा निर्देशांक DXY १०० च्या वर गेला असून, ६ एप्रिल २०२६ रोजी तो १००.१३३३ वर ट्रेड करत होता. मजबूत डॉलरमुळे सोने (ज्यावर व्याज मिळत नाही) गुंतवणूकदारांसाठी कमी आकर्षक ठरत आहे.

भारतातील मागणी आणि आयात धोरण

जागतिक दबावामुळे सोने महागले असले तरी, भारतीय बाजारपेठेत सोन्याचा भाव दुबईच्या दरांपेक्षा सुमारे १०.३४% जास्त आहे. यामागे स्थानिक मागणी (Domestic Demand) कारणीभूत असू शकते. एप्रिल-फेब्रुवारी २०२५-२६ या काळात सोन्याची आयात २८.७% ने वाढली होती, ज्यामुळे व्यापार तूट (Trade Deficit) वाढली. यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी, भारतीय सरकारने २ एप्रिल २०२६ रोजी सोन्याच्या सर्व वस्तूंवर त्वरित आयात निर्बंध (Import Curbs) घातले आहेत. सध्याच्या आयात शुल्कासह ३% विक्री कर (Sales Tax) यामुळे देशांतर्गत किमतींवर परिणाम होतो.

सोन्याची 'सेफ हेवन'ची भूमिका धोक्यात?

सध्याच्या बाजारात सोने 'सेफ हेवन' म्हणून काम करताना दिसत नाही. गुंतवणूकदार अधिक अस्थिर किंवा परतावा देणाऱ्या मालमत्तांकडे वळत आहेत. J.P. Morgan आणि Goldman Sachs सारख्या कंपन्यांनी २०२६ साठी सोन्याचे भाव $५,०००-$६,३०० पर्यंत जाण्याचा अंदाज वर्तवला असला तरी, काही धोके आहेत. सतत वाढणारी महागाई, मजबूत होत असलेला डॉलर आणि भू-राजकीय तणाव कमी झाल्यास सोन्याच्या किमतीत मोठी घसरण होऊ शकते. सोने पुन्हा 'सेफ हेवन' म्हणून ओळखले जाण्यासाठी महागाई कमी होऊन मध्यवर्ती बँकांना व्याजदर कपात करण्यास सुरुवात करावी लागेल.