सोन्याच्या दरात मोठी घसरण, पण सावरलेही! अमेरिका-इराण तणावामुळे बाजारात उलथापालथ

अमेरिका-इराण तणावामुळे सोन्याला मोठा फटका

जागतिक स्तरावर अमेरिका आणि इराणमधील तणाव वाढल्याने सोन्याच्या दरात मोठी घसरण झाली. एका आठवड्यात 1983 नंतरची ही सर्वात मोठी साप्ताहिक घसरण ठरली. युद्धजन्य परिस्थितीची भीती आणि त्यामुळे वाढलेल्या महागाईच्या (inflation) चिंता, तसेच वाढलेले आंतरराष्ट्रीय व्याजदर (global yields) आणि मजबूत झालेल्या अमेरिकन डॉलरमुळे (U.S. Dollar) सोन्याचे दर $4099 पर्यंत खाली आले होते. या घसरणीत तेलाच्या बाजारातील अस्थिरतेचाही मोठा वाटा होता.

तणाव कमी झाल्याने बाजारात सुधारणा

मात्र, परिस्थिती बदलली जेव्हा अमेरिका आणि इराणमधील तणाव कमी होण्याचे संकेत मिळाले. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष (U.S. President) यांनी सहयोगी राष्ट्रांच्या विनंतीनंतर इराणमधील ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर (energy infrastructure) हल्ले पाच दिवसांसाठी पुढे ढकलण्याचे आदेश दिले. या बातमीमुळे बाजारात अचानक तेजी आली आणि सोन्याचे दर $4500 पर्यंत परतले. तरीही, या वृत्तांकनापर्यंत (reporting) सोने अंदाजे 3% नी घसरून $4370 वर व्यवहार करत होते, जे बाजारातील सततच्या बदलांना दर्शवते.

बाजारातील व्यापक ट्रेंड आणि गुंतवणूकदारांची भूमिका

या अस्थिरतेमुळे बाजारातील काही महत्त्वाचे ट्रेंडही दिसून आले. मार्च 20 रोजी स्पॉट गोल्डमध्ये (Spot gold) 3.45% ची दैनिक घसरण झाली होती, जी फेब्रुवारी 28 पासून सुरू असलेल्या सलग आठ दिवसांच्या घसरणीचा भाग होती. या काळात, ग्लोबल गोल्ड ईटीएफ (Gold ETFs) मधून यावर्षी आतापर्यंत 0.36 दशलक्ष औंस (million ounces) ची गुंतवणूक बाहेर गेली आहे, तर कोमेक्स (COMEX) मधील सोन्याचा साठा (inventories) नोव्हेंबरच्या सुरुवातीपासून सर्वात कमी पातळीवर आला आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, मार्च 17 रोजी संपलेल्या आठवड्यात, मनी मॅनेजर्सनी (money managers) सात आठवड्यांतील उच्चांक पातळीवर सोन्यातील आपली तेजीची पोझिशन्स (bullish bets) वाढवली होती, जरी शॉर्ट पोझिशन्समध्येही वाढ झाली होती.

सोन्याच्या दरांचे भविष्य

मध्य पूर्वेतील तणाव कमी झाल्यामुळे, यूएस डॉलर इंडेक्स (U.S. Dollar Index) शिथिल झाला आणि यूएस यील्ड्स (U.S. yields) अलीकडील उच्चांकावरून खाली आले. गुंतवणूकदार आता अमेरिकेतील आणि युरोझोनमधील (Eurozone) महागाई आणि रोजगाराच्या आकडेवारीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. अमेरिका-इराणमधील तात्काळ संघर्ष जरी निवळला असला तरी, भू-राजकीय धोके (geopolitical risks) कायम आहेत, विशेषतः इराणच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर लक्ष केंद्रित केले जात असल्याने. विश्लेषकांच्या मते, सोने $4200 ते $4610 च्या मर्यादेत व्यवहार करू शकते. बाजारातील जोखीम घेण्याची प्रवृत्ती (market risk appetite) लक्षणीयरीत्या सुधारल्यास, किमती $4090 पर्यंत पोहोचू शकतात.