बाजारात संमिश्र संकेतांचे वातावरण
सध्या सोन्याचे दर $4,937 प्रति औंस च्या आसपास फिरत आहेत. अमेरिकेकडून येणारे मिश्र आर्थिक आकडे आणि चीन व आशियाई देशांमधील सुट्ट्यांमुळे (Holidays) बाजारात सध्या मर्यादित हालचाल दिसून येत आहे. अमेरिकेत जानेवारी महिन्यात ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) 2.4% पर्यंत खाली आला, ज्यामुळे फेडरल रिझर्व्ह (Fed) यावर्षी व्याजदर कपात करू शकते अशी अपेक्षा वाढली. मात्र, दुसरीकडे, नॉन-फार्म पेरोल्स (Nonfarm Payrolls) रिपोर्टमधील मजबूत आकडेवारी आणि बेरोजगारीचा दर कमी झाल्याने डॉलरला पाठिंबा मिळत आहे. हे विरोधाभासी संकेत सोन्याच्या किमतीतील वाढीला सध्या रोखून धरत आहेत.
सोन्याची मागणी कायम, किंमत वाढणार?
सध्याच्या तात्पुरत्या अडचणींवर मात करून, विश्लेषकांचे मत आहे की सोन्याच्या किमतीत दीर्घकाळात वाढ कायम राहील. 2026 च्या दुसऱ्या क्वार्टरपर्यंत (Q2) सोन्याची किंमत $6,000 प्रति औंस पर्यंत पोहोचू शकते असा अंदाज आहे. यामागे भू-राजकीय तणाव हे एक मोठे कारण आहे, ज्यामुळे सोने 'सेफ हेवन' (Safe Haven) म्हणून अधिक सुरक्षित गुंतवणूक ठरत आहे. जागतिक वित्तीय प्रणालीतील अस्थिरता आणि मध्यवर्ती बँकांच्या धोरणांबद्दलची चिंता यामुळे सोन्यासारख्या ठोस मालमत्तेची मागणी वाढत आहे.
ANZ बँकेने 2026 च्या Q2 साठी सोन्याचा अंदाज $5,800 प्रति औंस पर्यंत वाढवला आहे. JPMorgan Global Research च्या मते, 2026 च्या चौथ्या क्वार्टरपर्यंत (Q4) सोन्याची किंमत $5,055/oz पर्यंत जाऊ शकते, कारण गुंतवणूकदार आणि मध्यवर्ती बँकांची मागणी वाढत आहे. Goldman Sachs ने 2026 च्या Q2 साठी $4,900 प्रति औंस चा अंदाज व्यक्त केला आहे, ज्यामध्ये गोल्ड ईटीएफ (ETF) आणि मध्यवर्ती बँकांच्या खरेदीचा वाटा असेल. विशेषतः, पीपल्स बँक ऑफ चायना (People's Bank of China) सलग 15 महिने सोन्याची खरेदी करत आहे, जे त्यांच्या चलन साठ्यात विविधता आणण्याचे धोरण दर्शवते.
चीनच्या बाजाराचा प्रभाव
चीनमधील सुट्ट्या असल्या तरी, तिथल्या बाजाराचा सोन्यावर मोठा प्रभाव पडतो. सुट्ट्यांमुळे काही काळ व्यवहारांची उलाढाल कमी होते, पण 2025 मध्ये गोल्ड ईटीएफमध्ये विक्रमी गुंतवणूक झाली आहे. शेन्झेन (Shenzhen) मधील अधिकाऱ्यांनी 'बेकायदेशीर गोल्ड ट्रेडिंग ॲक्टिव्हिटीज'वर केलेल्या कारवाईमुळे खाजगी मागणीतील वाढ स्पष्ट होते. ऐतिहासिकदृष्ट्या, चीनच्या सुट्ट्यांदरम्यान सोन्याच्या किमतीत थोडी घट होते, पण नंतर त्या पुन्हा वेगाने वाढतात.
संभाव्य धोके आणि चांदीची स्थिती
सोन्याच्या किमती वाढण्याच्या अंदाजात काही धोकेही आहेत. फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदर धोरण महत्त्वाचे ठरू शकते; जर त्यांनी व्याजदर कपात पुढे ढकलली, तर सोन्याच्या तेजीवर परिणाम होऊ शकतो. तसेच, जागतिक संघर्ष कमी झाल्यास 'सेफ हेवन' म्हणून सोन्याची मागणी कमी होऊ शकते. अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्यासही सोन्याच्या किमतीवर दबाव येऊ शकतो. याउलट, चांदी सध्या $74.75/Oz वर आहे आणि त्यात तात्पुरती कमजोरी दिसू शकते. सोने-चांदीचे गुणोत्तर (Gold-Silver Ratio) सध्या सुमारे 63.45:1 आहे, ज्यामुळे चांदी सोन्याच्या तुलनेत कमी कामगिरी करू शकते.
पुढील वाटचाल
आशियाई बाजारपेठा पुन्हा सुरू झाल्यावर व्यवहारांची गती वाढण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे किमतींना दिशा मिळू शकते. अमेरिकेचे आर्थिक आकडे, फेडचे निर्णय आणि भू-राजकीय घडामोडींवर सोन्याचे दर संवेदनशील राहतील. मात्र, मध्यवर्ती बँकांची खरेदी, महागाईपासून बचाव आणि एकूणच प्रणालीगत जोखीम टाळण्याची प्रवृत्ती यामुळे सोन्याला मजबूत आधार मिळण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदार सध्या महागाई कमी होण्याचे संकेत आणि भू-राजकीय अनिश्चितता या दोन्ही बाबींचा विचार करत आहेत. त्यामुळे, 2026 च्या दुसऱ्या क्वार्टरपर्यंत सोन्याची किंमत वाढण्याची जोरदार शक्यता आहे.