Whalesbook
Gold ETFs मध्ये पैशांचा महापूर!
जानेवारी २०२६ मध्ये Gold exchange-traded funds (ETFs) मध्ये ₹२४,०३९.९६ कोटींचा विक्रमी निव्वळ इनफ्लो (Net Inflow) नोंदवला गेला. हा आकडेवारी असोसिएशन ऑफ म्युच्युअल फंड्स इन इंडिया (AMFI) कडून प्राप्त झाली आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये हा इनफ्लो ₹११,६४७ कोटी होता, ज्याच्या तुलनेत हा जवळपास दुप्पट वाढीचा कल दर्शवतो. या मोठ्या प्रमाणात झालेल्या गुंतवणुकीमुळे ३१ जानेवारी २०२६ पर्यंत Gold ETFs ची एकूण व्यवस्थापनाखालील मालमत्ता (AUM) ₹१,८४,२७६.९६ कोटींच्या विक्रमी उच्चांकावर पोहोचली. अमेरिका आणि इराणमधील वाढता तणाव, तसेच जागतिक आर्थिक वाढीबद्दलची अनिश्चितता यासारख्या घटकांमुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित आणि स्थिर मालमत्ता म्हणून सोन्याकडे अधिक आकर्षित झाले आहेत. यासोबतच, मध्यवर्ती बँकांकडून सोन्याच्या राखीव साठ्यात होणारी सातत्यपूर्ण वाढही सोन्याला आधार देत आहे.
चांदीची घसरण आणि ETF ची समस्या
याउलट, चांदीच्या बाजारात मात्र वेगळी परिस्थिती दिसून येत आहे. २०२५ च्या उत्तरार्धात आणि २०२६ च्या सुरुवातीला चांदीने जी प्रचंड वाढ दर्शवली होती, त्यानंतर आता तिच्या किमतीत मोठी घसरण (Correction) झाली आहे. १० फेब्रुवारी रोजी, मल्टी-कमोडिटी एक्सचेंज ऑफ इंडिया (MCX) वर चांदीचे मार्च २०२६ चे फ्युचर्स (Futures) प्रति किलो ₹२,५९,५४८ वर बंद झाले, जे दैनंदिन १.१७% नी घसरले. जानेवारीच्या उच्चांकावरून चांदीच्या किमतीत सुमारे ३५-३७% ची मोठी घसरण झाली आहे. या अस्थिरतेमुळे (Volatility) चांदीचे ETF देखील अडचणीत आले आहेत. वर्षाच्या सुरुवातीला, जेव्हा चांदीचे भाव तेजीत होते, तेव्हा काही चांदीच्या ETF ची किंमत त्यांच्या नेट ॲसेट व्हॅल्यू (NAV) पेक्षा १४-१६% प्रीमियमवर (Premium) ट्रेड करत होती. मात्र, आता बाजारात वाढलेल्या सावधगिरीमुळे, १० फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत अनेक चांदीचे ETF त्यांच्या संबंधित NAV पेक्षा सामान्यतः ५% ते ७% डिस्काउंटवर (Discount) ट्रेड करत आहेत, जी एक चिंतेची बाब आहे.
सोन्या-चांदीतील वेगळे ट्रिगर आणि जोखीम
सोनं आणि चांदीमधील हा फरक गुंतवणूकदारांची बदलती जोखीम घेण्याची क्षमता दर्शवतो. ऐतिहासिकदृष्ट्या, आर्थिक अनिश्चितता आणि डॉलरच्या कमकुवत स्थितीत सोनं नेहमीच एक सुरक्षित गुंतवणूक (Safe Haven) म्हणून पुढे आले आहे. दुसरीकडे, चांदी औद्योगिक मागणीमुळे (Industrial Demand) देखील प्रभावित होते, जसे की सौर ऊर्जा आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगात. त्यामुळे चांदीत अधिक अस्थिरता दिसून येते. सोन्या-चांदीचे गुणोत्तर (Gold-Silver Ratio) देखील चांदीच्या तेजीत संकुचित झाले होते, जे आता पुन्हा बदलत आहे. विश्लेषकांच्या मते, चांदीच्या औद्योगिक मागणीमुळे भविष्यात वाढीची शक्यता असली तरी, तिच्या किमतीतील तीव्र चढ-उतारामुळे ती अधिक जोखमीची गुंतवणूक ठरते. याउलट, सोन्याची स्थिरता आणि पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्याची क्षमता यामुळे त्याला प्राधान्य दिले जात आहे.
पुढील दिशा: विश्लेषकांचे मत
पुढील काळात, मौल्यवान धातूंच्या (Precious Metals) बाजारात सावध आशावाद कायम राहील, पण सोने आणि चांदीकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन वेगळा असेल. भू-राजकीय तणाव आणि जागतिक आर्थिक परिस्थिती सोन्याच्या सुरक्षित मालमत्तेच्या आकर्षणाला (Safe-haven Appeal) पाठिंबा देत राहील. चांदीसाठी, तिची किंमत कामगिरी औद्योगिक क्षेत्रातील मागणीबरोबरच व्यापक आर्थिक चक्रांवर आणि बाजारातील भावनांवर अवलंबून असेल. तज्ञांचा सल्ला आहे की गुंतवणूकदारांनी शिस्तबद्ध दृष्टिकोन ठेवावा, अल्पकालीन किमतींच्या हालचालींचा पाठलाग न करता टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक करावी आणि आपले मालमत्ता वाटप (Asset Allocation) योग्य राखले पाहिजे. Gold ETFs मधील विक्रमी इनफ्लो हे पोर्टफोलिओमध्ये सोन्याचे महत्त्व वाढत असल्याचे दर्शवते, तर चांदीची सध्याची अस्थिरता निवडक गुंतवणूकदारांसाठी एक अधिक जोखमीची पण संभाव्यतः फायदेशीर संधी असू शकते.