Gold ETFs गडगडले, शेअर बाजारात तेजी! डॉलर आणि तेलामुळे सोन्यावर दबाव

सोन्याच्या ईटीएफमध्ये घसरण, शेअर बाजारात तेजी

सोन्याच्या एक्स्चेंज ट्रेडेड फंड्समध्ये (Gold ETFs) आज 4 मे 2026 रोजी मोठी घसरण झाली. विश्लेषकांच्या मते, अमेरिकेच्या डॉलरची (U.S. dollar) वाढलेली ताकद आणि कच्च्या तेलाच्या (crude oil) वाढत्या किमती हे या घसरणीचे मुख्य कारण आहे. मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय तणाव (geopolitical uncertainty) यावर अधिक भर देत आहे. या घसरणीमुळे, गोल्ड ईटीएफ्समध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी आजचा दिवस चिंताजनक ठरला.

ईटीएफ्समध्ये पडझड, फ्युचर्सही खाली

आजच्या व्यवहारात, HSBC Gold ETF 1.79% आणि Invesco India Gold ETF 1.42% घसरले. तसेच, Axis Gold ETF 1.24% आणि Nippon India ETF Gold BeES 0.83% नी खाली आले. MCX वरील सोन्याचे फ्युचर्स (futures) 0.40% नी घसरून अंदाजे ₹1,50,750 प्रति 10 ग्रॅमवर आले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्पॉट गोल्ड 1.09% नी घसरून $4,635.52 प्रति औंसवर होते.

शेअर बाजाराची वेगळी चाल

याउलट, भारतीय शेअर बाजारात तेजी दिसून आली. Nifty 50 0.51% नी वाढून 24,119.30 वर बंद झाला, तर Sensex 0.46% नी वाढून 77,269.40 वर पोहोचला. यामुळे गुंतवणूकदार जोखमीच्या मालमत्तांमध्ये (risky assets) रस घेत असल्याचे स्पष्ट झाले, जरी सोने, जे सामान्यतः सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाते, तरीही विक्रीचा सामना करत होते.

डॉलर, तेल आणि भू-राजकीय तणावाचा प्रभाव

विश्लेषकांच्या मते, डॉलरची वाढती ताकद आणि कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती ही सोन्याच्या घसरणीची प्रमुख कारणे आहेत. मजबूत डॉलरमुळे इतर चलनांमध्ये सोने खरेदी करणे महाग होते, ज्यामुळे मागणी घटते. दुसरीकडे, ब्रेंट क्रूड (Brent crude) $107-$108 प्रति बॅरलच्या आसपास व्यवहार करत आहे. तेल निर्यात करणारे देश डॉलर राखीव ठेवतात, त्यामुळे तेलाच्या वाढत्या किमती डॉलरला बळ देतात. मध्य पूर्वेतील भू-राजकीय तणाव कच्च्या तेलाच्या किमतींना आधार देत आहेत.

व्याजदर आणि सोन्यावरील दबाव

व्याजदरांमध्ये (interest rates) अपेक्षित कपातीला विलंब होण्याची शक्यता असल्याने सोन्यासारख्या मालमत्ता बाळगण्याचा खर्च वाढतो, कारण गुंतवणूकदार इतर गुंतवणुकीतून मिळणाऱ्या संभाव्य परताव्याला मुकतात.

ईटीएफ्ससाठी धोके, दीर्घकालीन अंदाज सकारात्मक

सध्या अनेक संस्था सोन्यासाठी सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवून 2026 च्या अखेरीस $5,400 ते $6,300 प्रति औंसपर्यंत जाण्याचा अंदाज वर्तवत आहेत. मात्र, गोल्ड ईटीएफ्सना नजीकच्या काळात मोठे धोके आहेत. गोल्डमन सॅक्सने (Goldman Sachs) संभाव्य घसरणीचा इशारा दिला आहे. मध्य पूर्वेतील तणाव कायम राहिल्यास किंवा बाँड आणि शेअर बाजारात मोठी सुधारणा झाल्यास सोने विकले जाऊ शकते. याच दरम्यान, केंद्रीय बँकांनी जानेवारी-मार्च 2026 या तिमाहीत त्यांच्या सोन्याच्या साठ्यात 3% वाढ केली असली, तरी यू.एस.-सूचीबद्ध गोल्ड-बॅक्ड ईटीएफमधून मार्च 2026 मध्ये लक्षणीय पैसा बाहेर पडला (outflows) आहे.

गोल्ड मायनिंग स्टॉक्सची कामगिरी

सोन्याच्या ईटीएफमध्ये सध्या दबाव असला तरी, गोल्ड मायनिंग स्टॉक्स (gold mining stocks) वेगळी स्थिती दर्शवतात. VanEck Gold Miners ETF (GDX) ने 2026 च्या सुरुवातीला सरासरी $97.79 ची मजबूत कामगिरी केली आहे, जी 2025 च्या सरासरीपेक्षा 69.6% जास्त आहे.

गुंतवणूकदारांसाठी सल्ला

या सर्व घडामोडींवरून, आर्थिक तज्ञांनी गुंतवणूकदारांना बाजारातील अल्पकालीन चढ-उतारांवर प्रतिक्रिया देणे टाळण्याचा सल्ला दिला आहे. त्याऐवजी, त्यांनी दोन ते तीन वर्षांच्या कालावधीत किमती घसरल्यावर हळूहळू सोने खरेदी करण्याची रणनीती (strategy) अवलंबवावी. हे सोने हे केवळ महागाई विरोधातच नव्हे, तर भविष्यातील चलनविषयक अस्थिरता आणि चलन अवमूल्यनापासून (currency devaluation) संरक्षणासाठी एक दीर्घकालीन बचाव (long-term hedge) म्हणून उपयुक्त असल्याचे दर्शवते.