सोनं झालं स्वस्त! पश्चिम आशियातील तणावावर फेडरल रिझर्व्हचे धोरण भारी, गुंतवणूकदार चिंतेत

सोन्याच्या दरात घसरण, भू-राजकीय तणावाचाही फायदा नाही

आज ४ मे २०२६ रोजी २४ कॅरेट सोन्याचा भाव ₹१,५१,२५० प्रति १० ग्रॅम होता, तर २२ कॅरेट सोन्याचा भाव ₹१,३८,६४६ प्रति १० ग्रॅमवर पोहोचला. पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे सोन्याला सुरक्षित गुंतवणूक (Safe Haven) म्हणून मागणी वाढण्याची शक्यता असतानाही, सोन्याचे भाव घसरले.

यामागे अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हचे (US Federal Reserve) कठोर व्याजदर धोरण आणि वाढती महागाई या चिंतेने गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. नेहमी भू-राजकीय तणाव वाढल्यास सोन्याचे भाव वाढतात, पण सध्या मार्केटची दिशा वेगळी आहे.

भू-राजकीय तणावाला महागाईचे ग्रहण

पश्चिम आशियातील तणाव आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीतील घडामोडींमुळे सोन्याला 'सुरक्षित गुंतवणूक' म्हणून पाहिलं जातं. इतिहासात अशा घटनांनी सोन्याची मागणी वाढवली आहे. मात्र, यावेळेस चित्र वेगळे आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती $१०८ प्रति बॅरलवर स्थिर आहेत, ज्यामुळे महागाईची चिंता वाढली आहे. पण यावेळेस बाजाराची प्रतिक्रिया भू-राजकीय संकटांपेक्षा आर्थिक घटकांवर अधिक केंद्रित आहे. १९७० च्या दशकात तेलाच्या संकटामुळे सोन्याचे भाव वाढले होते, पण आज उच्च तेल किमतींमुळे सेंट्रल बँका व्याजदर जास्त काळ वाढवून ठेवतील अशी भीती आहे.

आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचा स्पॉट प्राईस (Spot Price) $४,६१५ प्रति औंसवर आहे. भारतीय बाजारात सोन्यावर प्रीमियम (Premium) दिसून आला, जो दुबईसारख्या बाजारांशी मिळताजुळता आहे.

फेडरल रिझर्व्हचे धोरणच ठरवतेय दिशा

सोन्याच्या गुंतवणूकदारांचे मुख्य लक्ष आता अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) धोरणांवर लागले आहे. बाजाराला अपेक्षा आहे की व्याजदरात लवकरच कोणतीही कपात होणार नाही. उच्च महागाईच्या चिंतेमुळे फेडचे हे धोरण सोन्याच्या भावांवर दबाव टाकत आहे.

भारताचा ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) मार्च २०२६ मध्ये ३.४०% होता, तर अन्नधान्याची महागाई ३.८७% होती. वाढलेले व्याजदर बॉण्ड्ससारख्या (Bonds) व्याज मिळणाऱ्या मालमत्तांना अधिक आकर्षक बनवतात, ज्यामुळे उत्पन्न न देणाऱ्या सोन्याचे आकर्षण कमी होते. या परिस्थितीत, फेडरल रिझर्व्ह महागाईला रोखण्यासाठी व्याजदर जास्त ठेवू शकते, ज्यामुळे सोन्याला महागाईविरोधी हेज (Hedge) म्हणून काम करणे कठीण जाईल.

युएस डॉलर इंडेक्स (US Dollar Index) ९८.१२७५ नोंदवला गेला. डॉलरमध्ये काहीसा कल राहिला असला तरी, मजबूत डॉलर सोन्याच्या किमतींवर दबाव आणू शकतो, कारण सोने डॉलरमध्येच विकले जाते.

सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्याची भूमिका क्षीण

सध्याच्या बाजारातील ट्रेंडनुसार, मजबूत आर्थिक दबावामुळे सोन्याची पारंपरिक 'सुरक्षित गुंतवणूक' म्हणून भूमिका क्षीण होत आहे. भू-राजकीय घटना घड असूनही, सोने कमी झाले आहे. काही अहवालानुसार, सोन्याच्या किमतीत १३% पर्यंत घट झाली आहे. याचे एक कारण म्हणजे, गुंतवणूकदार सध्याच्या तणावाच्या परिस्थितीत सुरक्षिततेपेक्षा तात्काळ रोख रकमेच्या गरजेला प्राधान्य देत आहेत, ज्यामुळे ते सोने विकत आहेत.

महागाईची चिंता आणि फेडरल रिझर्व्हचे (Federal Reserve) कठोर धोरण यामुळे गुंतवणूकदार उत्पन्न देणाऱ्या मालमत्तांकडे वळत आहेत. हे सोन्याची भूमिका केवळ सुरक्षिततेसाठीच नव्हे, तर महागाईविरोधी हेज (Hedge) म्हणूनही कमी करत आहे.

विश्लेषकांमध्ये मतभेद

भविष्यात सोन्याच्या किमतींबद्दल विश्लेषकांमध्ये मतभेद आहेत. काही जणांना अपेक्षा आहे की २०२६ च्या अखेरीस सोन्याचा भाव सध्याच्या पातळीपेक्षा खाली येईल, कदाचित $४,१८० ते $४,५०० प्रति औंसपर्यंत. तर, जे.पी. मॉर्गन (J.P. Morgan) आणि वेल्स फार्गो (Wells Fargo) सारख्या प्रमुख संस्था $५,४०० ते $६,३०० प्रति औंसपर्यंत वाढण्याची अपेक्षा करत आहेत. सेंट्रल बँकांची खरेदी, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि भू-राजकीय जोखीम वाढण्याची शक्यता यासारखे घटक या अंदाजांवर परिणाम करू शकतात. तथापि, सेंट्रल बँकांचे धोरण, विशेषतः फेडरल रिझर्व्हचे (Federal Reserve) व्याजदर आणि महागाईबाबतचे दृष्टिकोन, सोन्याच्या किमतींच्या हालचालींवर मुख्य प्रभाव टाकेल.

गुंतवणूकदारांनी महागाईचे आकडे, सेंट्रल बँकांचे संकेत आणि जागतिक आर्थिक स्थिरतेवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.