जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचा भाव $१०० च्या आसपास स्थिरावला आहे. तेलाचा साठा अत्यंत कमी झाल्याने पुरवठ्यात मोठी तफावत निर्माण झाली असून, याचा थेट परिणाम भारतासारख्या तेल आयातदार देशांवर आणि इंधन कंपन्यांच्या शेअर्सवर होत आहे.
ब्रेंट क्रूड ऑईल सध्या प्रति बॅरल $१०० च्या जवळ व्यवहार करत आहे. मागणी आणि पुरवठा यांच्यातील मोठ्या दरीमुळे हे दर तेजीत आहेत. जागतिक स्तरावर तेलाचा वापरण्यायोग्य साठा १०% पेक्षा कमी झाला असून, कोणत्याही प्रकारच्या पुरवठा साखळीतील अडथळ्यांना तोंड देण्यासाठी बाजाराकडे पुरेसा बॅकअप उरलेला नाही.
पुरवठ्यातील मोठी तफावत
G7 राष्ट्रांनी बाजारात १०० दशलक्ष बॅरल क्रूड आणि डिझेल उतरवण्याचा प्रयत्न केला असला तरी, Saudi Aramco च्या मते, हा तात्पुरता उपाय आहे. खरा प्रश्न डिझेलसारख्या रिफाईंड उत्पादनांचा तुटवडा हा आहे. कच्च्या तेलाची उपलब्धता असली तरी, इंधन शुद्धीकरण क्षमतेच्या अभावामुळे तयार इंधनाचे दर तेजीतच राहणार आहेत.
भू-राजकीय संकट
Strait of Hormuz मधील तणावामुळे जहाजांच्या वाहतुकीवर मोठा धोका निर्माण झाला आहे. यामुळे तेलाच्या किमतीत 'रिस्क प्रीमियम' वाढला असून, भविष्यात संघर्षाची ठिणगी पडल्यास किमतींना मोठा झटका बसू शकतो.
भारतीय बाजारावर होणारा परिणाम
भारत आपल्या एकूण गरजेच्या ८०% पेक्षा जास्त कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे या किमती थेट महागाईवर परिणाम करतात.
- Upstream कंपन्या: ONGC आणि Oil India सारख्या कंपन्यांना तेलाच्या वाढलेल्या किमतींचा फायदा होतो, कारण त्यांचे उत्पन्न थेट क्रूडच्या दरांशी जोडलेले असते.
- OMCs (Oil Marketing Companies): Indian Oil Corporation, Bharat Petroleum आणि Hindustan Petroleum सारख्या सरकारी कंपन्यांसाठी ही चिंतेची बाब आहे. कच्च्या तेलाचे दर वाढले आणि त्या प्रमाणात इंधनाचे दर ग्राहकांसाठी वाढवता आले नाहीत, तर त्यांच्या मार्जिनवर (Profit Margin) मोठा दबाव येतो.