सप्टेंबर २०२६ मध्ये जागतिक खाद्यपदार्थांच्या किमतींत **१.५%** ने वाढ झाली असून, वार्षिक महागाईचा दर **५.८%** वर पोहोचला आहे. 'सुपर' एल निनो आणि विस्कळीत पुरवठा साखळीमुळे धान्य आणि साखरेचे भाव भडकले आहेत.
४ वर्षांतील उच्चांकी दर
'फूड अँड ॲग्रीकल्चर ऑर्गनायझेशन' (FAO) च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, जागतिक खाद्य महागाई गेल्या ४ वर्षांतील सर्वोच्च पातळीवर पोहोचली आहे. FAO फूड प्राईस इंडेक्स सप्टेंबर २०२६ मध्ये १३६.० अंकांवर स्थिरावला आहे. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत यात ५.८% ची वाढ झाली असून, यामुळे जगभरातील सामान्य जनतेचे आर्थिक बजेट कोलमडले आहे.
महागाईचे मुख्य कारण काय?
सध्याच्या महागाईमागे दोन प्रमुख कारणे आहेत: हवामान बदल आणि भौगोलिक तणाव. 'सुपर' एल निनोचा प्रभाव २०२७ पर्यंत राहण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे भारत, ब्राझील आणि आग्नेय आशियातील पिकांवर विपरीत परिणाम होत आहेत. दुसरीकडे, काळा समुद्र आणि 'स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ' (Strait of Hormuz) मधील भू-राजकीय तणावामुळे खाद्यपदार्थ आणि खतांच्या वाहतुकीवर मोठा परिणाम झाला आहे.
कोणत्या वस्तू महागल्या?
बाजारात धान्यांच्या किमतीत ५.१% तर साखरेच्या किमतीत ६.१% ने वाढ झाली आहे. उत्तर अमेरिकेतील कोरड्या हवामानाचा फटका गहू आणि मक्याच्या पिकांना बसत आहे. इंधन आणि खतांच्या वाढत्या किमतींचा थेट परिणाम शेवटी किरकोळ बाजारातील किमतींवर होत आहे.
व्याजदरांवर काय परिणाम होईल?
वाढती खाद्य महागाई मध्यवर्ती बँकांसाठी चिंतेची बाब आहे. महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी बँकांना व्याजदर दीर्घकाळ उच्च ठेवावे लागतील, ज्याचा फटका कर्ज घेणाऱ्या कंपन्यांना आणि सरकारला बसू शकतो. भारतातही, जिथे CPI (कन्झ्युमर प्राईस इंडेक्स) मध्ये खाद्यपदार्थांचा वाटा मोठा आहे, तिथे या जागतिक प्रवाहाचा दबाव जाणवण्याची शक्यता आहे.