हवामानातील 'एल निनो' या तीव्र बदलामुळे जागतिक स्तरावर तांब्याच्या (Copper) पुरवठ्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. चिलीने २०२६ सालासाठीचे उत्पादनाचे लक्ष्य **८.४ टक्क्यांनी** कमी करून **४.९४ दशलक्ष मेट्रिक टन** केले आहे, ज्यामुळे गुंतवणुकीच्या दृष्टीने साखळी पुरवठ्यावर (Supply Chain) लक्ष ठेवणे गरजेचे बनले आहे.
शक्तिशाली 'एल निनो' हवामान प्रणालीमुळे जागतिक खाणकाम आणि ऊर्जा पुरवठा साखळीवर गंभीर संकट ओढवले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हे प्रतिकूल वातावरण २०२७ च्या सुरुवातीपर्यंत कायम राहण्याची शक्यता आहे. याचा सर्वाधिक फटका दक्षिण अमेरिकेतील खाण क्षेत्राला बसला आहे, जिथे कंपन्यांना आपले उत्पादन कमी करावे लागत आहे.
चिलीची सरकारी संस्था 'कोचिल्को' (Cochilco) ने २०२६ साठी उत्पादनाचा अंदाज ४.९४ दशलक्ष मेट्रिक टनांपर्यंत खाली आणला आहे. ही घट ८.४ टक्के इतकी मोठी आहे, ज्यामुळे जागतिक बाजारपेठेत चिंतेचे वातावरण आहे.
प्रमुख कंपन्यांवर दबाव
'अँटोफॅगास्टा' (Antofagasta) सारख्या बड्या कंपन्यांनी आधीच आपले उत्पादन लक्ष्य ६,२५,००० ते ६,५५,००० टनांपर्यंत मर्यादित केले आहे. त्यांच्या 'लॉस पेलाम्ब्रेस' (Los Pelambres) प्रकल्पावर वादळाचा मोठा परिणाम झाला आहे. याशिवाय, 'कोडेल्को' (Codelco) आणि 'बीएचपी' (BHP) सारख्या दिग्गज कंपन्यांनाही अतिवृष्टी आणि हिमवादळांमुळे खाणकाम तसेच वाहतुकीत अडथळ्यांचा सामना करावा लागत आहे.
ऊर्जेचा प्रश्न आणि वाढता खर्च
केवळ दक्षिण अमेरिकाच नव्हे, तर झांबिया आणि काँगोमध्ये दुष्काळामुळे हायड्रोपॉवर प्रकल्पांवर परिणाम झाला आहे, ज्यामुळे तांबे शुद्धीकरण प्रकल्पांना वीज टंचाई जाणवत आहे. दुसरीकडे, चीनमध्येही पावसाअभावी जलविद्युत निर्मिती कमी झाली असून, तिथे थर्मल कोल आणि लिक्विड नॅचरल गॅसवर (LNG) अवलंबून राहावे लागत आहे, ज्यामुळे औद्योगिक खर्च वाढला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी ही स्थिती आव्हानात्मक आहे. पुरवठ्यातील कमतरतेमुळे तांब्याच्या किमती वाढू शकतात, मात्र दुसरीकडे ऊर्जा संकट आणि पायाभूत सुविधांच्या दुरुस्तीमुळे कंपन्यांचा 'कॅश कॉस्ट' देखील वाढला आहे. आता गुंतवणूकदारांनी लंडन मेटल एक्सचेंजच्या इन्व्हेंटरी डेटावर आणि खाण कंपन्यांच्या आगामी उत्पादनाच्या अंदाजावर बारीक नजर ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल.