Whalesbook
बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज (BSE) ने केलेल्या या कारवाईमुळे सोन्याच्या (Gold) आणि चांदीच्या (Silver) Exchange Traded Funds (ETFs) मधील अनियंत्रित किमतींना (Price Volatility) आळा बसला आहे. BSE ने सर्वसाधारणपणे मागील दिवसाच्या नेट अॅसेट व्हॅल्यू (T-1 NAV) नुसार 20% ची चढ-उतार मर्यादा (Circuit Limit) निश्चित केली. या सर्किट ब्रेकरमुळे किमतींमध्ये अचानक झालेल्या मोठ्या घसरणीवर नियंत्रण आले. विशेष म्हणजे, Axis Silver ETF आणि Edelweiss Silver ETF सारख्या काही ETFs ने दिवसभरात 10% पर्यंतची रिकव्हरी दाखवली. तर Zerodha Gold ETF, Nippon India Gold ETF आणि Aditya Birla Sun Life Gold ETF यांसारखे गोल्ड ETFs सुरुवातीला 9% पर्यंत घसरले होते, परंतु दिवसअखेरीस ते सुमारे 5% नी खाली स्थिरावले.
किमती कोसळण्याचे मुख्य कारण
BSE ने सर्किट ब्रेकर लावण्यामागे सोन्या आणि चांदीच्या किमतींमध्ये झालेली मोठी घसरण हे मुख्य कारण होते. MCX वरील चांदीचे मार्च 2026 फ्युचर्स ₹2,55,652 प्रति किलोपर्यंत घसरले होते, मात्र नंतर ते ₹2,67,500 पर्यंत सुधारले. त्याचप्रमाणे, सोन्याचे एप्रिल 2026 फ्युचर्स ₹1,43,501 च्या नीचांकी पातळीवरून ₹1,47,400 पर्यंत परतले. यापूर्वीच्या सत्रात, चांदीच्या फ्युचर्समध्ये 9% ची म्हणजेच ₹26,273 ची घसरण होऊन ते ₹2,65,652 प्रति किलोवर आले होते. तर सोन्याच्या एप्रिल फ्युचर्समध्ये 3% म्हणजेच ₹4,592 ची घसरण होऊन ते ₹1,47,753 प्रति 10 ग्रॅमवर स्थिरावले होते.
बाजारातील अस्थिरतेचे विश्लेषण
बाजारातील या घसरणीमागे अनेक कारणे होती. गुंतवणूकदारांनी रेकॉर्ड हाय (Record High) गाठल्यानंतर नफा वसुली (Profit Taking) करण्यास सुरुवात केली, त्यामुळे विक्रीचा मोठा दबाव निर्माण झाला. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चितता, अमेरिकन डॉलरचे (US Dollar) मजबूत होणे आणि अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या (US Federal Reserve) व्याजदर धोरणांबद्दलच्या बदलत्या अपेक्षा यामुळे सोन्या-चांदीच्या किमतींवर दबाव आला. 30 जानेवारी रोजी, MCX वरील चांदीच्या फ्युचर्समध्ये एका दिवसात विक्रमी 27% म्हणजेच ₹1,07,968 ची घसरण झाली होती. सोन्याच्या फ्युचर्समध्ये मार्च 2013 नंतरची सर्वात मोठी एका दिवसाची 12% म्हणजेच ₹20,514 ची घसरण नोंदवली गेली. मागील दोन दिवसांत चांदीने ₹1.35 लाख आणि सोन्याने ₹31,000 पेक्षा जास्त गमावले होते. भारतातील मोठ्या गोल्ड ETFs चा अॅसेट अंडर मॅनेजमेंट (AUM) हजारो कोटींमध्ये आहे, यावरून या मोठ्या उलाढालीचे स्वरूप लक्षात येते. BSE ने लावलेले सर्किट ब्रेकर हे अशा तीव्र अस्थिरतेच्या काळात (Volatility) बाजारातील धोका कमी करण्यासाठी एक नियामक उपाययोजना आहे.
पुढील दिशा
पुढील काळात बाजाराची दिशा काय असेल, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे. IndusInd Securities चे वरिष्ठ संशोधन विश्लेषक जिगर त्रिवेदी (Jigar Trivedi) यांच्या मते, चांदीच्या किमतीत आणखी घसरण होऊ शकते आणि MCX चांदीचे मार्च कॉन्ट्रॅक्ट ₹2,45,000 प्रति किलोपर्यंत खाली येऊ शकते. त्यांनी सांगितले की, भू-राजकीय (Geopolitical) आणि आर्थिक अनिश्चितता सामान्यतः चांदीला सुरक्षित गुंतवणूक (Safe Haven) म्हणून अधिक आकर्षक बनवते, परंतु चीनमधील ट्रेडर्सनी केलेल्या स्पेकुलेटिव्ह (Speculative) खरेदीमुळे किंमत वाढली आणि नंतर नफा वसूल करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात विक्री झाली. अमेरिकेची आर्थिक धोरणे आणि जागतिक बाजारातील जोखीम (Global Risk Sentiment) यावर पुढील काळात सोन्या-चांदीच्या किमती अवलंबून राहतील.