सोन्याच्या दरात मोठी घसरण! इराण तणावामुळे डॉलरची उसळी, व्याजदर वाढीची चिंता

गुरुवारी, २ एप्रिल २०२६ रोजी, इराणमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक बाजारात मोठी उलथापालथ झाली. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणबाबत केलेल्या वक्तव्यांमुळे भू-राजकीय तणाव वाढला, ज्याचा थेट परिणाम डॉलर आणि मौल्यवान धातूंच्या किमतींवर झाला.

या घडामोडींमुळे अमेरिकन डॉलर इंडेक्स (DXY) जवळपास ०.५% वाढून १००.०० च्या वर गेला. या डॉलरच्या तेजीमुळे सोनं आणि चांदीवर दबाव वाढला. सोन्याच्या किमतीत अंदाजे ३% ची घसरण झाली आणि ते सुमारे $४,६३० प्रति औंसवर आले. चांदीत मात्र ५.५% पेक्षा जास्त घसरण झाली आणि ती सुमारे $७१ च्या जवळ पोहोचली.

या तणावाचा फटका तेल बाजारालाही बसला. ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स जवळपास ५% वाढून $१०६ च्या वर गेले, तर डब्ल्यूटीआय क्रूड ४% पेक्षा जास्त वाढून $१०४ वर पोहोचले. यामुळे महागाई वाढण्याची चिंता अधिकच वाढली.

या वाढत्या महागाईच्या शक्यतेमुळे अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक, फेडरल रिझर्व्ह (Fed) च्या धोरणांवरही परिणाम झाला आहे. मार्केटमधील विश्लेषकांचे म्हणणे आहे की, आता फेडरल रिझर्व्ह लवकरच व्याजदर वाढवू शकते. जिथे आधी व्याजदर कपातीची (Rate Cut) अपेक्षा होती, तिथे आता २०२६ च्या उत्तरार्धात व्याजदर वाढण्याची (Rate Hike) शक्यता ५२% पर्यंत पोहोचली आहे. वाढत्या व्याजदरांमुळे सोनं आणि चांदीसारख्या नॉन-यील्डिंग मालमत्ता (Non-yielding Assets) कमी आकर्षक ठरतात, कारण गुंतवणूकदार जास्त परतावा देणाऱ्या डॉलर मालमत्तांना प्राधान्य देतात.

या परिस्थितीचा परिणाम शेअर बाजारावरही दिसून आला. अमेरिकेचे शेअर फ्युचर्स ०.९% पेक्षा जास्त घसरले, आशियाई बाजारातही घट झाली आणि एस अँड पी ५०० निर्देशांक १.०२% ने बंद झाला. चांदीवर मात्र दुहेरी दबाव आहे, कारण ती एक मौल्यवान धातू असण्यासोबतच औद्योगिक वस्तू देखील आहे. अलीकडे $७२.७० चा महत्त्वाचा सपोर्ट तुटल्यामुळे चांदीच्या किमतीवर नजीकच्या काळात नकारात्मक परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

सोन्याच्या भविष्यातील किमतींबद्दल (Future Price) मात्र तज्ञांमध्ये मतभेद आहेत. गोल्डमन सॅक्सने वर्षाअखेरीस $५,४०० पर्यंत जाण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे, तर जेपी मॉर्गन आणि यूबीएसने $६,२०० ते $६,३०० पर्यंतची वाढ अपेक्षित धरली आहे. त्यांचे म्हणणे आहे की, केंद्रीय बँकांची सततची खरेदी आणि अनिश्चितता सोन्याला आधार देईल.

सध्या तरी सोन्या-चांदीसाठी बाजारात नकारात्मकता दिसत आहे. डॉलरची मजबुती आणि व्याजदर वाढीची चिंता यामुळे या धातूंवर दबाव कायम राहण्याची शक्यता आहे. मात्र, दीर्घकाळासाठी सोन्याच्या किमतीत वाढ होण्याचा अंदाजही काही विश्लेषक व्यक्त करत आहेत, ज्यामुळे पुढील काळात बाजारात अस्थिरता (Volatility) दिसून येईल.