सोनं-चांदी कोसळले! डॉलरची ताकद आणि यील्ड वाढीचा मोठा फटका

मॅक्रोइकॉनॉमिक बदलांचा प्रभाव

अमेरिकन डॉलरची वाढती ताकद आणि ट्रेझरी यील्ड्समध्ये झालेली वाढ यामुळे आज, एप्रिल 13, 2026 रोजी सोनं आणि चांदीच्या किमतीत मोठी घसरण पाहायला मिळाली. या मॅक्रोइकॉनॉमिक बदलांमुळे बाजारात भू-राजकीय तणाव आणि महागाईची चिंता असूनही, सोन्या-चांदीसारख्या सुरक्षित गुंतवणुकीकडे (Safe Haven) गुंतवणूकदारांचा कल कमी झाला आहे.

एप्रिल 13, 2026 रोजी डॉलर इंडेक्स 0.45% नी वाढून 99.0933 वर पोहोचला, तर 10 वर्षांच्या ट्रेझरी यील्डमध्ये 0.02 टक्केवारी बिंदूंची (percentage points) वाढ होऊन ती 4.36% झाली. यामुळे व्याज देणाऱ्या मालमत्ता (Interest-paying assets) सोन्या-चांदीपेक्षा अधिक आकर्षक वाटू लागल्या.

कच्च्या तेलाचा महागाईवर परिणाम

दरम्यान, याच दिवशी कच्च्या तेलाच्या किमतीतही मोठी उसळी पाहायला मिळाली. भू-राजकीय धोके आणि पुरवठ्याच्या चिंतेमुळे WTI क्रूड ऑइल 7.95% नी वाढून $104.24 प्रति बॅरलवर पोहोचले. या दरवाढीमुळे महागाई दीर्घकाळ टिकण्याची भीती वाढली आहे, ज्यामुळे सेंट्रल बँक्स व्याजदर जास्त काळ उच्च ठेवू शकतात, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे.

सोन्या-चांदीची ऐतिहासिक भूमिका बदलत आहे?

ऐतिहासिकदृष्ट्या, भू-राजकीय अस्थिरतेच्या काळात सोनं आणि चांदीला सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून मागणी वाढायची. मात्र, सध्याचा ट्रेंड वेगळा दिसत आहे. यामागचे एक कारण म्हणजे, वाढत्या व्याजदरांमुळे सोन्यासारख्या उत्पन्न न देणाऱ्या मालमत्तांचे आकर्षण कमी होते. 2026 च्या फेब्रुवारीपर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, व्याजदर आणि सोन्याच्या किमतीतील सहसंबंध 28% होता, जो सांख्यिकीयदृष्ट्या फारसा महत्त्वाचा नाही. तरीही, उच्च व्याजदर सोन्यासाठी फायदेशीर नाहीत, ही सर्वसामान्य समजूत कायम आहे.

चांदी, जी एक मौल्यवान धातू तसेच औद्योगिक साहित्य म्हणूनही वापरली जाते, ती देखील मॉनेटरी पॉलिसीवर प्रतिक्रिया देते. उच्च दर गुंतवणूकदारांना बॉण्ड्स आणि स्टॉक्ससारख्या पर्यायांकडे वळवतात.

महागाईची चिंता असूनही अडचणी

तेलाच्या किमती वाढल्या असूनही आणि भू-राजकीय तणाव कायम असूनही, मौल्यवान धातूंच्या किमतीत झालेली घसरण आव्हाने दर्शवते. तेल दरवाढीमुळे महागाईची भीती वाढत असली तरी, सेंट्रल बँक्स अधिक कठोर मॉनेटरी पॉलिसी स्वीकारू शकतात, जी सोनं आणि चांदीसाठी हानिकारक आहे. उदाहरणार्थ, एप्रिल 2026 पर्यंत फेडरल रिझर्व्हने आपले दर 3.50%-3.75% (एप्रिल 2026 पर्यंत) च्या दरम्यान उच्च ठेवले आहेत. त्यांच्या मार्चच्या अंदाजानुसार या वर्षात केवळ एकच दर कपात अपेक्षित आहे.

अमेरिकन डॉलर इंडेक्स 99.0933 वर (एप्रिल 13, 2026) मजबूत राहिल्याने, डॉलरमध्ये व्यवहार होणारे सोनं आणि चांदी इतर चलनांतील धारकांसाठी महाग झाले. चांदीला औद्योगिक मागणीचा आधार असला तरी, मजबूत डॉलर आणि वाढते दर तिच्यासाठी आव्हानात्मक आहेत.

विश्लेषकांचे मत आणि भविष्यातील अंदाज

ट्रेडर्सना सोन्या-चांदीच्या किमतीत आगामी काळात चढ-उतारांची अपेक्षा आहे. पश्चिम आशियातील घडामोडी, तेलाच्या किमतीतील बदल आणि अमेरिकेतील महागाईचे आकडे तसेच सेंट्रल बँक्सची धोरणे यावर बारकाईने लक्ष ठेवले जाईल.

काही विश्लेषकांच्या मते, भू-राजकीय धोके आणि महागाईची चिंता सोन्याचे 'सेफ हेवन' म्हणून आकर्षण वाढवू शकते. परंतु, 'उच्च व्याजदर कायम राहण्याची' शक्यता आणि मजबूत डॉलर या मोठ्या विरोधाभासी शक्ती आहेत. HSBC च्या विश्लेषकांनी नमूद केले की, 2026 मध्ये सोन्याचे वर्तन एका 'रिस्क ॲसेट'सारखे दिसत आहे.

गोल्डमन सॅक्स मात्र मध्यम-मुदतीसाठी आशावादी आहे. त्यांनी 2026 च्या अखेरीस सोन्याची किंमत $5,400 प्रति औंसपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. सेंट्रल बँकांची खरेदी आणि अमेरिकन व्याजदरातील संभाव्य कपात ही यामागील कारणे दिली आहेत.

चीन आणि युरोझोनकडून येणारे आर्थिक संकेत जागतिक वाढीबद्दल अधिक माहिती देतील. चीनमध्ये उत्पादन खर्चात वाढ अपेक्षित आहे, तर युरोझोन मिश्र आर्थिक कामगिरी करत आहे.