धंतोरसनिमित्त सोन्याची खरेदी जोरात सुरू आहे, पण आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते दागिन्यांची खरेदी ही गुंतवणूक नसून केवळ एक उपभोग (Consumption) आहे. मेकिंग चार्जेसमुळे दागिन्यांवर परतावा मिळणे कठीण असते, त्याऐवजी डिजिटल पर्यायांचा विचार करणे केव्हाही चांगले.
धंतोरसच्या दिवशी सोने खरेदी करणे ही भारताची प्राचीन संस्कृती आहे. अनेकांसाठी हे समृद्धीचे प्रतीक असले तरी, आर्थिक सल्लागारांच्या मते दागिन्यांना 'गुंतवणूक' मानणे ही एक मोठी चूक ठरू शकते. जेव्हा तुम्ही सोन्याचे दागिने खरेदी करता, तेव्हा त्यावर भरमसाठ मेकिंग चार्जेस, घडणावळ आणि टॅक्स द्यावे लागतात. दुर्दैवाने, हे पैसे दागिने विकताना परत मिळत नाहीत, त्यामुळे हे दागिने गुंतवणुकीपेक्षा 'खर्च' (Consumption) म्हणून पाहणे जास्त योग्य ठरते.\n\n### सोने - केवळ एक आपत्कालीन आधार\n\nअनेकांना वाटते की सोने साठवणे म्हणजे संपत्ती निर्माण करणे, पण खरी स्थिती वेगळी आहे. Reserve Bank of India (RBI) च्या आकडेवारीनुसार, मे 2026 पर्यंत बँकांमधील गोल्ड लोनचा आकडा ₹5 लाख कोटींपर्यंत पोहोचला होता. एनबीएफसी (NBFC) क्षेत्राचा विचार केल्यास हा आकडा ₹8 लाख कोटींच्या पुढे जातो. गहाण ठेवलेल्या दागिन्यांचे एकूण मूल्य ₹11 लाख कोटींच्या वर असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. याचा अर्थ असा की, बहुतांश भारतीय सोने हे गुंतवणुकीसाठी नाही, तर कठीण काळात पैशांची गरज भागवण्यासाठी (Emergency Liquidity) 'बॅकअप' म्हणून ठेवतात.\n\n### दागिन्यांना पर्याय काय?\n\nजर तुम्हाला महागाईपासून संरक्षण मिळवण्यासाठी सोन्यात गुंतवणूक करायची असेल, तर फिजिकल दागिन्यांऐवजी गोल्ड ईटीएफ (Gold ETFs) किंवा सॉव्हेरिन गोल्ड बाँड्स (Sovereign Gold Bonds) सारखे पर्याय अधिक फायदेशीर ठरतात. यामध्ये मेकिंग चार्जेसचा भुर्दंड नसतो आणि सुरक्षिततेचा प्रश्नही उद्भवत नाही. हे डिजिटल पर्याय थेट सोन्याच्या आंतरराष्ट्रीय किमतींशी जोडलेले असतात.\n\n### गुंतवणुकीकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन\n\nऑक्टोबर 2026 च्या मध्यात काही फंड हाऊसेसनी गोल्ड फंड ऑफ फंड्समधील नवीन गुंतवणुकीवर काही मर्यादा आणल्या आहेत, ज्या सणासुदीच्या काळातील वाढता दबाव दर्शवतात. गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की, सणासुदीचा आनंद आणि आर्थिक नियोजन या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. दीर्घकालीन आर्थिक आरोग्यासाठी दागिन्यांच्या खरेदीतील भावना बाजूला ठेवून डिजिटल गुंतवणुकीचा मार्ग निवडणे आजच्या काळात जास्त शहाणपणाचे ठरेल.