कच्च्या तेलाच्या दरात **2%** वाढ: अमेरिका-इराण तणावामुळे पुरवठ्याची चिंता वाढली

अमेरिकेने इराणवर केलेल्या हवाई हल्ल्यांनंतर आणि कडक निर्यात निर्बंधांमुळे ब्रेंट क्रूड **$75.54** तर WTI **$71.81** पर्यंत पोहोचले. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत तणाव वाढल्याने जागतिक पुरवठ्याच्या स्थिरतेबद्दलच्या चिंता पुन्हा वाढल्या आहेत. अमेरिकेतील क्रूड इन्व्हेंटरीतील (Crude Inventories) घट या परिस्थितीला आणखी बळ देत आहे.

जागतिक बाजारात तेलाच्या किमतीत तेजी

अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतीत आज तब्बल 2% ची वाढ नोंदवली गेली. ब्रेंट क्रूडची किंमत $75.54 प्रति बॅरल तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) $71.81 प्रति बॅरलवर पोहोचली. मागील सत्रात 3% ची वाढ झाल्यानंतर, अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या लष्करी तणावामुळे तसेच इराणच्या ऊर्जा निर्यातीवर लादलेल्या कडक निर्बंधांमुळे ही वाढ दिसून येत आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर परिणाम

होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील सुमारे 20% ऊर्जा पुरवठ्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची सागरी मार्गिका आहे. तीन व्यावसायिक जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेने केलेल्या ताज्या हवाई हल्ल्यांमुळे या मार्गाच्या सुरक्षिततेबद्दल गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे. याव्यतिरिक्त, अमेरिकेने इराणला क्रूड तेल विकण्याची परवानगी देणारा परवाना रद्द करण्याचा निर्णय घेतल्याने जागतिक पुरवठा साखळीवर अधिक दबाव वाढला आहे. बाजारातील सहभागी या परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत, कारण पश्चिम आशियाई उत्पादकांकडून जागतिक बाजारपेठेत तेल आणि लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) पोहोचवण्यासाठी ही सामुद्रधुनी अत्यंत आवश्यक आहे.

बाजारातील भावना आणि पुरवठा धोके

अमेरिका आणि इराणमधील अलीकडील शांतता कराराच्या समाप्तीनंतर गुंतवणूकदारांच्या भावनांमध्ये वेगाने बदल झाला आहे. यापूर्वी, जागतिक पुरवठा साखळीत अतिरिक्त इराणी क्रूड येण्याची शक्यता असल्याने तेलाच्या किमती स्थिर झाल्या होत्या. परंतु, सध्याच्या लष्करी संघर्षामुळे त्या अपेक्षा फोल ठरल्या आहेत आणि पुरवठा धोक्यांचे पुनर्मूल्यांकन करणे भाग पडले आहे. या परिस्थितीची जटिलता वाढवणारी बाब म्हणजे, जहाजे आता इराणच्या किनार्‍याजवळून मार्गक्रमण करत असल्याचे वृत्त आहे, ज्यामुळे ऊर्जा वाहतुकीत अतिरिक्त लॉजिस्टिक आव्हाने आणि संभाव्य विलंब निर्माण होत आहे. इराणने जहाजांवरील हल्ल्यांमधील आपला सहभाग नाकारला असला तरी, कतारसह इतर प्रादेशिक खेळाडूंनी टँकरवरील हल्ल्यांबद्दल केलेल्या आरोपांमुळे तणाव आणखी वाढला आहे.

अमेरिकेतील इन्व्हेंटरी ट्रेंड

तेलाच्या किमतीत वाढ होण्यास अमेरिकेतील क्रूड इन्व्हेंटरीबद्दलचा डेटा देखील कारणीभूत ठरत आहे. 3 जुलै रोजी संपलेल्या आठवड्यात यात सुमारे 2.4 दशलक्ष बॅरलची घट झाली आहे. इन्व्हेंटरीमध्ये घट झाल्याचे दिसून येते की मागणी अजूनही मजबूत आहे, जी भू-राजकीय अस्थिरतेसह एकत्रित झाल्यास वस्तूंच्या किमतींवर सामान्यतः वाढीचा दबाव आणते. भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी, वाढत्या कच्च्या तेलाच्या किमती हा एक गंभीर चिंतेचा विषय आहे, कारण ते थेट राष्ट्रीय आयात बिल, देशांतर्गत इंधन किंमत आणि वाहतूक, विमान वाहतूक आणि रसायने यांसारख्या ऊर्जा-केंद्रित उद्योगांच्या कार्यान्वयन खर्चावर परिणाम करतात. आगामी काळात होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जहाजांची वाहतूक सुरळीत राहते की नाही आणि अधिकृत सरकारी आकडेवारी जागतिक पुरवठा पातळीतील अस्थिरतेची पुष्टी करते की नाही, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.