मध्यपूर्वेतील तणावामुळे Brent Crude च्या किमती **$116** प्रति बॅरलच्या वर पोहोचल्या आहेत. इराणबाबत अमेरिकेच्या हालचाली आणि सौदी अरेबियातील ड्रोन हल्ल्यांमुळे जागतिक बाजारात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे, ज्याचा थेट फटका भारतीय अर्थव्यवस्था आणि शेअर बाजाराला बसू शकतो.
जागतिक बाजारात खळबळ
पश्चिम आशियातील भू-राजकीय घडामोडींमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात अस्थिरता वाढली आहे. Brent Crude फ्युचर्समध्ये 1% पेक्षा जास्त वाढ होऊन किंमत $116.25 प्रति बॅरलवर पोहोचली आहे. याचाच परिणाम आपल्या देशांतर्गत बाजारावरही झाला असून, MCX वर कच्च्या तेलाचे फ्युचर्स 1.24% वाढीसह ₹9829 वर व्यवहार करत आहेत. इराणबाबत अमेरिकेच्या संभाव्य लष्करी रणनीतीमुळे बाजारातील गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली आहे.
सौदी अरेबियातील संकट आणि पुरवठा साखळी
सौदी अरेबियातील रिफायनरींना लक्ष्य करणाऱ्या ड्रोन हल्ल्यांमुळे पुरवठ्याबाबत भीती निर्माण झाली आहे. जरी क्षेपणास्त्रे रोखली गेली असली, तरी कच्च्या तेलाच्या महत्त्वाच्या उत्पादन केंद्रांवरील अशा सततच्या हल्ल्यांमुळे कच्च्या तेलाच्या किमतींना सातत्याने आधार मिळत आहे.
भारतीय अर्थव्यवस्थेवर आणि शेअर्सवर परिणाम
भारत आपल्या गरजेच्या 85% पेक्षा जास्त कच्च्या तेलाची आयात करतो. त्यामुळे किमती वाढल्यास भारताचे आयात बिल वाढते, ज्याचा थेट दबाव भारतीय रुपयावर येतो आणि महागाईचा धोका वाढतो. गुंतवणूकदारांनी खालील क्षेत्रांवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे:
- OMCs (Indian Oil, BPCL, HPCL): जागतिक दर वाढल्यास आणि कंपन्यांनी ते ग्राहकांपर्यंत पोहोचवले नाहीत, तर त्यांच्या नफ्यावर (Margins) मोठी गदा येते.
- Upstream कंपन्या (ONGC, Oil India): कच्च्या तेलाच्या विक्रीतून यांचे उत्पन्न वाढू शकते, मात्र सरकारकडून लादले जाणारे 'विंडफॉल टॅक्स' नफ्यावर नियंत्रण ठेवतात.
- इतर क्षेत्रे: विमान कंपन्यांना (Aviation Turbine Fuel) आणि पेंट किंवा टायर कंपन्यांना कच्चा माल महाग झाल्यामुळे खर्चात वाढ सहन करावी लागते, ज्यामुळे त्यांच्या नफ्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
येत्या काही दिवसांत 'Strait of Hormuz' मार्गावरून होणारा तेल पुरवठा आणि सरकार इंधन दराबाबत काय भूमिका घेते, याकडे मार्केटचे लक्ष असेल.