अमेरिकेतील तणाव वाढल्याने आज कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती **$79** प्रति बॅरलच्या पुढे गेल्या आहेत. याचा फटका एव्हिएशन (Aviation) आणि पेंट (Paint) कंपन्यांच्या शेअर्सना बसला असून, त्यात मोठी घसरण झाली आहे. मात्र, तेल उत्खनन करणाऱ्या कंपन्यांना (Upstream Producers) याचा फायदा होताना दिसत आहे. बाजारात अस्थिरता वाढण्याची शक्यता आहे.
कच्च्या तेलाचा भडका आणि बाजाराची प्रतिक्रिया
सोमवारी भारतीय शेअर बाजारात कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींचा मोठा परिणाम दिसून आला. अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावामुळे कच्च्या तेलाचे दर $79 प्रति बॅरलच्या वर गेले आहेत. यामुळे पेट्रोलियम उत्पादनांवर अवलंबून असलेल्या कंपन्यांवर तात्काळ आर्थिक दबाव निर्माण झाला आहे.
एव्हिएशन आणि पेंट कंपन्यांवर परिणाम
एव्हिएशन क्षेत्रातील इंडिगो एअरलाइन चालवणारी इंटरग्लोब एव्हिएशन (InterGlobe Aviation) या कंपनीच्या शेअरमध्ये 2.3% ची घसरण झाली. एअरलाइन्ससाठी एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (ATF) हा सर्वात मोठा खर्च असतो. तेलाच्या किमती वाढल्याने इंधनावरील खर्च अचानक वाढतो. कंपन्यांना एकतर हा खर्च स्वतः सोसावा लागतो, ज्यामुळे त्यांच्या नफ्यावर परिणाम होतो, किंवा तिकिटांच्या किमती वाढवाव्या लागतात. जर प्रवाशांनी वाढीव दरांना स्वीकारले नाही, तर मागणी कमी होऊ शकते.
पेंट उत्पादक कंपन्यांवरही दबाव दिसून आला. कारण त्यांच्या उत्पादनांसाठी लागणारा कच्चा माल हा क्रूड ऑइल डेरिव्हेटिव्ह्जवर (Crude Oil Derivatives) आधारित असतो. एशियन पेंट्स (Asian Paints) च्या शेअरमध्ये 1.6% तर बर्जर पेंट्स (Berger Paints) मध्ये सुमारे 1% ची घट झाली. एव्हिएशन कंपन्यांप्रमाणेच, या कंपन्यांनाही वाढलेला उत्पादन खर्च ग्राहकांवर टाकता न आल्यास नफ्याचे मार्जिन (Profit Margins) टिकवून ठेवण्यात आव्हान निर्माण होते.
तेल उत्खनन कंपन्यांसाठी दिलासा
जिथे उत्पादक कंपन्यांना फटका बसला, तिथे ओएनजीसी (ONGC) आणि ऑइल इंडिया (Oil India) सारख्या तेल उत्खनन करणाऱ्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मात्र तेजी दिसून आली. ओएनजीसीचा शेअर 1.3% आणि ऑइल इंडियाचा शेअर 0.5% ने वाढला. कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास या कंपन्यांना थेट फायदा होतो, कारण त्यांच्या उत्पादित तेलाचे मूल्य वाढते.
याउलट, बीपीसीएल (BPCL), एचपीसीएल (HPCL) आणि आयओसी (IOC) सारख्या ऑइल मार्केटिंग कंपन्यांवर दबाव कायम राहिला. या कंपन्या कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करून पेट्रोल आणि डिझेल विकतात. जागतिक बाजारपेठेत तेलाचे दर वाढल्यास, त्यांना तोटा होऊ शकतो, कारण त्यांना खरेदी केलेल्या कच्च्या तेलाच्या वाढीव किमतीनुसार रिटेल इंधन दरात लगेच वाढ करता येत नाही.
बाजारातील एकूणच चिंता
आज बाजारातील अस्थिरता (Volatility) वाढलेली दिसली. इंडिया VIX 9% पेक्षा जास्त वाढला, जो बाजारात अनिश्चितता असल्याचे दर्शवतो. निफ्टी ऑटो (Nifty Auto) आणि निफ्टी मेटल (Nifty Metal) यांसारखे निर्देशांकही 0.9% नी घसरले. इंधनाच्या किमती आणि जागतिक कमोडिटी बाजारातील बदलांमुळे संवेदनशील असलेल्या क्षेत्रांमध्ये सावधगिरीचे वातावरण आहे. गुंतवणूकदार आता कच्च्या तेलाच्या किमतींवर लक्ष ठेवून आहेत, कारण पुढील तिमाही निकालांमध्ये या क्षेत्रांमधील नफ्यावर याचा परिणाम दिसून येईल. कंपन्या वाढलेला खर्च नफ्यावर परिणाम न करता कसा सांभाळतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.