एकीकडे Coal India चे उत्पादन कमी होत असताना, दुसरीकडे बाजारात कोळशाची मागणी आणि किमती प्रचंड वाढत आहेत. जागतिक ऊर्जा संकट, वीज मागणी आणि पुरवठ्यातील अडथळे यामुळे कोळशाचे दर भडकले आहेत.
उत्पादनात घट, पण बाजारात तेजी
मागील आर्थिक वर्षात (FY26) Coal India ने 768.1 दशलक्ष टन कोळशाचे उत्पादन केले, जे मागील वर्षाच्या तुलनेत 1.7% ने कमी आहे. कंपनीने 875 दशलक्ष टन उत्पादनाचे जे लक्ष्य ठेवले होते, ते पूर्ण करता आले नाही. विशेषतः BCCL, CCL, WCL आणि MCL या चार कंपन्यांच्या उत्पादनात घसरण झाली. जोरदार पावसामुळेही (Monsoon Rains) काही भागांतील कामकाज विस्कळीत झाले. कोळशाची विक्री (Offtake) देखील 2.4% ने कमी होऊन 744.8 दशलक्ष टन राहिली.
याउलट, बाजारात कोळशाची मागणी इतकी वाढली आहे की मार्च 2026 मध्ये Coal India च्या ई-ऑक्शनमध्ये कोळशाचे दर 45% ने वाढले. या ई-ऑक्शनद्वारे 13.32 दशलक्ष टन कोळसा विकला गेला, जो मागील वेळेपेक्षा 41% जास्त आहे.
जागतिक ऊर्जा संकटाचा परिणाम
या किमती वाढण्यामागे अनेक कारणे आहेत. पश्चिम आशियातील (West Asia) संघर्षामुळे एलएनजी (LNG) पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. त्यामुळे भारत नैसर्गिक वायूवरील (Natural Gas) अवलंबित्व कमी करून कोळशावर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे. उन्हाळ्यातील वाढती विजेची मागणी (Summer Power Demand) आणि आयातीवरील (Import) मर्यादा यामुळे देशांतर्गत कोळशाची मागणी वाढली आहे.
कंपनीचे मूल्यांकन आणि तुलना
सध्या Coal India चे मार्केट कॅपिटलायझेशन (Market Capitalization) सुमारे ₹2.77 ट्रिलियन ते ₹2.87 ट्रिलियन दरम्यान आहे. कंपनीचा P/E रेशो (Price-to-Earnings Ratio) साधारणपणे 9.29 ते 9.59 आहे. हा P/E रेशो NLC India (≈13.44) आणि CMPDIL (≈21.5x-21.65x) सारख्या कंपन्यांपेक्षा कमी आहे. NTPC आणि Adani Power सारख्या मोठ्या वीज कंपन्यांची आर्थिक स्थिती वेगळी आहे.
विश्लेषकांची चिंता आणि भविष्य
Nuvama आणि JM Financial सारख्या ब्रोकरेज कंपन्यांनी Coal India चे शेअर्स कमी करण्याचा सल्ला दिला आहे. जास्त पुरवठा, वाढती स्पर्धा आणि हवामानाचा परिणाम यासारख्या समस्यांवर त्यांनी लक्ष वेधले आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, कामगारांचे वाढते वेतन (Wage Increases) देखील नफ्यावर परिणाम करू शकते.
मात्र, Geojit सारख्या ब्रोकरेजने Coal India ला 'Buy' रेटिंग दिली आहे. जागतिक तणाव आणि वाढती मागणी यामुळे ई-ऑक्शनच्या वाढत्या किमतीचा फायदा होईल, असे त्यांचे मत आहे. Geojit ने शेअरची टार्गेट प्राईस (Target Price) वाढवून सुमारे ₹506 केली आहे. कंपनी FY28-29 पर्यंत 1 अब्ज टन उत्पादन करण्याचे लक्ष्य ठेवत आहे आणि सौर ऊर्जा (Solar Power) व खनिजांमध्येही (Minerals) गुंतवणूक करत आहे.