कोळसा इंडियाची नवी दिशा: मिनरल्स आणि केमिकल्समध्ये मोठी झेप
Coal India Limited (CIL) आपल्या व्यवसायाची दिशा बदलण्यासाठी सज्ज झाली आहे. कंपनी आता कोळशाच्या पारंपरिक व्यवसायाबाहेर पडून नवीन, वेगाने वाढणाऱ्या क्रिटिकल मिनरल्स (critical minerals) क्षेत्रात तसेच रासायनिक उत्पादन क्षेत्रात मोठी झेप घेण्यास सज्ज आहे. या महत्त्वाच्या निर्णयामुळे कंपनीच्या भविष्यातील उत्पन्नाचे नवीन स्रोत निर्माण होतील.
चिलीमध्ये क्रिटिकल मिनरल्ससाठी नवीन होल्डिंग कंपनी
CIL च्या बोर्डाने चिलीमध्ये एक intermediate holding company (IHC) स्थापन करण्यास मंजुरी दिली आहे. चिली हा देश तांबे (copper) आणि लिथियम (lithium) सारख्या मौल्यवान खनिजांसाठी प्रसिद्ध आहे. या नवीन कंपनीद्वारे CIL या महत्त्वाच्या खनिजांचा शोध आणि विकास करेल. यासोबतच, CIL ऑस्ट्रेलिया आणि अर्जेंटिना सारख्या खनिज-समृद्ध देशांमध्ये नवीन कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्याच्या संधीही शोधत आहे. भविष्यातील ऊर्जा आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रासाठी आवश्यक असलेल्या संपत्तीवर नियंत्रण मिळवण्याची ही एक सुनियोजित रणनीती आहे.
ओडिशामध्ये अमोनियम नायट्रेट प्रकल्पात ₹3,189.54 कोटींची गुंतवणूक
आंतरराष्ट्रीय खनिज व्यवसायासोबतच, CIL आपल्या उपकंपनी Bharat Coal Gasification and Chemicals Ltd (BCGCL) मध्ये ₹3,189.54 कोटींची गुंतवणूक करत आहे. ही गुंतवणूक ओडिशामधील एका मोठ्या coal-to-ammonium nitrate प्रकल्पासाठी असेल. या प्रकल्पातून दरवर्षी 0.66 दशलक्ष टन (MTPA) अमोनियम नायट्रेटचे उत्पादन अपेक्षित आहे. यासाठी BHEL च्या gasification technology चा वापर केला जाईल. हा प्रकल्प CIL ला खाणकामासाठी लागणाऱ्या आवश्यक स्फोटकांचे (explosives) उत्पादन वाढवण्यास मदत करेल आणि खत तसेच औद्योगिक वापरासाठी लागणाऱ्या अमोनियम नायट्रेटसाठी भारताचे आयातीवरील अवलंबित्व कमी करेल. BCGCL हा CIL (51%) आणि BHEL (49%) यांचा संयुक्त उपक्रम (joint venture) आहे. भारतीय अमोनियम नायट्रेट बाजारात 2033 पर्यंत USD 805.80 दशलक्ष पर्यंत वाढ होण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामध्ये खाणकाम हा एक प्रमुख वापरकर्ता आहे.
आव्हान आणि गुंतवणूकदारांचे लक्ष
सध्या सुमारे ₹2.67 लाख कोटी मार्केट कॅपिटलायझेशन (market capitalization) असलेल्या आणि अंदाजे 8.5x P/E रेशोवर (P/E ratio) व्यवहार करणाऱ्या Coal India साठी नवीन, भांडवल-केंद्रित (capital-intensive) डोमेनमध्ये विस्तार करणे हे एक मोठे आव्हान असेल. Vedanta आणि Adani Group सारखे प्रतिस्पर्धक देखील क्रिटिकल मिनरल्सच्या संधींचा पाठपुरावा करत आहेत. कोळशाच्या स्थापित व्यवसायापेक्षा, चिलीतील खनिज शोध किंवा ओडिशामधील अमोनियम नायट्रेट प्रकल्पाच्या यशस्वी अंमलबजावणीमध्ये जास्त जोखीम आणि जास्त वेळ लागू शकतो. CIL चा ऐतिहासिक व्यवसाय प्रामुख्याने कोळसा खाणकामावर केंद्रित राहिला आहे, त्यामुळे या नवीन आणि विशेष क्षेत्रांमध्ये जुळवून घेणे हे एक मोठे काम असेल.
विश्लेषकांचे मत आणि भविष्यातील वाटचाल
विश्लेषकांच्या मते, CIL चे diversification दीर्घकालीन स्थिरतेसाठी सकारात्मक असले तरी, अंमलबजावणी (execution) आणि भांडवल वाटपाबाबत (capital allocation) सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. अनेक विश्लेषकांनी Coal India साठी सरासरी ₹409-₹424 पर्यंतचे 12-महिन्यांचे टार्गेट प्राईस (target price) दिले आहे, ज्यामुळे नजीकच्या काळात फारशी मोठी वाढ अपेक्षित नाही. कंपनीचा 6% पेक्षा जास्त असलेला मजबूत डिव्हिडंड यील्ड (dividend yield) गुंतवणूकदारांसाठी आकर्षणाचे मुख्य केंद्र राहिले आहे. चिलीतील नियामक मंजुरी आणि ओडिशामधील रासायनिक प्रकल्पाच्या बांधकामाची प्रगती यावर बाजार बारकाईने लक्ष ठेवून असेल. या नवीन उपक्रमांमध्ये मोठ्या प्रमाणात भांडवलाची नियुक्ती करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढेल.