चीन आणि अमेरिकेचं 'ऑइल डील' अडचणीत! मोठा अडथळा आहे 'हा' टॅरिफ!

मध्यपूर्वेतील तणावामुळे चीनचा अमेरिकेकडे कल

जगातील सर्वात मोठा तेल आयातदार असलेल्या चीनला सध्या मध्यपूर्वेकडील वाढत्या अस्थिरतेमुळे आपल्या तेल पुरवठ्यावर (oil sourcing) परिणाम होण्याची चिंता वाटत आहे. यामुळे चीन आपल्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी नवीन स्त्रोत शोधत आहे आणि अमेरिकेकडून तेल खरेदी वाढवण्याचा विचार करत आहे. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग (Xi Jinping) आणि अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांच्यात यावर चर्चाही झाली होती.

'टॅरिफ' आणि व्यापार युद्धाचा अडथळा

मात्र, हे डील प्रत्यक्षात येण्यात मोठे अडथळे आहेत. चीनने अमेरिकेतून आयात होणाऱ्या तेलावर 20% आयात शुल्क (import tariff) लावले आहे. तसेच, दोन्ही देशांमधील व्यापार युद्धाचा (trade disputes) तणावही कायम आहे. या व्यापार युद्धाचा भाग म्हणून, 2025 पर्यंत अमेरिकेने चिनी वस्तूंवर लावलेले टॅरिफ जवळजवळ 48% पर्यंत पोहोचले होते.

तेलाच्या वाढत्या किमती आणि भू-राजकीय धोके

सध्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील (Strait of Hormuz) भू-राजकीय तणावामुळे (geopolitical risks) कच्च्या तेलाच्या (crude oil) किमती वाढत आहेत. 14 मे 2026 रोजी वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) $100.78 आणि ब्रेंट क्रूड (Brent crude) $105.42 प्रति बॅरलवर व्यवहार करत होते. जगाच्या एकूण तेल व्यापारापैकी सुमारे एक पंचमांश व्यापार याच मार्गाने होतो, त्यामुळे येथील अस्थिरतेचा जागतिक बाजारावर मोठा परिणाम होतो.

अमेरिकेची उत्पादन क्षमता आणि चीनचे धोरण

अमेरिका 2025 मध्ये दररोज 13.58 दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त उत्पादन करत, जगातील सर्वात मोठा क्रूड उत्पादक देश होता. चीन रशिया, सौदी अरेबिया आणि मलेशियासारख्या स्त्रोतांवरील अवलंबित्व कमी करू इच्छितो. चीनकडे सध्या किमान 96 दिवसांसाठी पुरेसा तेल साठा (oil stocks) आहे, तरीही नवीन पुरवठा स्त्रोत शोधणे महत्त्वाचे आहे.

विश्लेषकांचे मत: संशय कायम

अनेक विश्लेषकांना शंका आहे की चीन दीर्घकाळासाठी अमेरिकेच्या ऊर्जेवर अवलंबून राहील. चीन अमेरिकेला एक अविश्वसनीय भागीदार मानतो आणि रशिया व मध्य आशियाकडून भू-मार्गाने (overland routes) तेल आयात करण्यास प्राधान्य देऊ शकतो.

ING सारख्या संस्थांचे म्हणणे आहे की तेलाच्या किमती सध्या 'वाट पाहा आणि पाहा' (wait-and-see mode) स्थितीत आहेत. गोल्डमन सॅक्सला चीनसाठी अल्प-मुदतीत निर्यातीचा वेग मंदावण्याची शक्यता वाटते, परंतु दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षेसाठी (energy security) त्याचे प्रयत्न महत्त्वाचे ठरतील.

चीन आणि अमेरिका यांच्यातील ऊर्जेचा व्यापार वाढवण्यासाठी, दोन्ही देशांना आधी हे 20% चे आयात शुल्क आणि इतर व्यापार अडथळे दूर करावे लागतील. तसेच, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील परिस्थिती शांत होणे आवश्यक आहे.