सेंट्रल बँकांचा सोन्याकडे कल वाढला! जागतिक धोके वाढल्याने देशांकडून मोठी खरेदी

संस्थात्मक गुंतवणूकदारांची सुरक्षित गुंतवणूक!

एप्रिल महिन्यात मध्यवर्ती बँकांनी (Central Banks) सोन्याची निव्वळ खरेदी वाढवली आहे. वाढते जागतिक भू-राजकीय (Geopolitical) आणि आर्थिक धोके लक्षात घेता, हा एक विचारपूर्वक उचललेला निर्णय आहे. मार्च महिन्यात थोडी विक्री झाल्यानंतर, आता पुन्हा एकदा देशांच्या राखीव निधीत (Reserves) सोन्यासारख्या मालमत्तेचा समावेश करण्याला प्राधान्य दिले जात आहे. उच्च व्याजदर (Interest Rates) असूनही ही खरेदी सुरू आहे, कारण अनेक देशांना सोन्यामध्ये तरलता (Liquidity), चलन अवमूल्यन (Currency Debasement) आणि जागतिक जोखमींविरुद्ध एक विमा (Insurance) दिसतो.

राखीव व्यवस्थापनात धोरणात्मक बदल

पोलंडने एप्रिलमध्ये सर्वाधिक 14 टन सोन्याची खरेदी केली, ज्यामुळे वर्षाभरातील त्यांची खरेदी 45 टन झाली आहे. नॅशनल बँक ऑफ पोलंडचे 700 टन सोन्याचे लक्ष्य गाठण्याच्या योजनेशी हे सुसंगत आहे. दुसरीकडे, पीपल्स बँक ऑफ चायनाने सलग 18 महिन्यांपासून सोन्याची खरेदी सुरू ठेवली असून, त्यांनी आणखी 8 टन सोन्याचा साठा वाढवला आहे.

याउलट, रशियासारखे देश आर्थिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी आपल्या सोन्याच्या राखीव निधीचा वापर करत आहेत. रशियाची सलग चौथ्या महिन्यात सोन्याची विक्री सुरू आहे. तसेच, उझबेकिस्तानसारखे देश चलन किंवा व्यापार संतुलनात (Trade Balance) समायोजन आवश्यक असताना सोन्याचा वापर करत आहेत.

किंमतींवरील दबाव

सध्या सोन्याला उच्च व्याजदर आणि इतर उत्पन्न देणाऱ्या मालमत्तांमुळे (Yield-bearing assets) किंमतींच्या बाबतीत आव्हानांना सामोरे जावे लागत आहे. इराणमधील संघर्षामुळे अचानक ऊर्जा क्षेत्रात महागाई वाढली, ज्यामुळे मध्यवर्ती बँकांना व्याजदर जास्त ठेवावे लागले. अशा वातावरणात सोन्यासारख्या नॉन-यिल्डिंग मालमत्तेला (Non-yielding bullion) धोका असतो. सध्या सोन्याच्या किमती युद्धपूर्व शिखरांपेक्षा सुमारे 15% खाली आहेत. तसेच, अलीकडच्या काळात सोने आणि महागाई यांच्यातील संबंध कमकुवत झाला आहे.

पुढील वाटचाल

सध्या गुंतवणूकदार अमेरिकेच्या आर्थिक आकडेवारीकडे लक्ष ठेवून आहेत. विशेषतः नॉन-फार्म पेरोल (Non-Farm Payroll) अहवाल फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) भविष्यातील व्याजदर बदलांसाठी महत्त्वाचा ठरेल. जर सध्याची शांतता चर्चा अयशस्वी झाली, तर महागाई वाढू शकते आणि सोन्याला सध्याच्या मर्यादेतच राहावे लागेल. याउलट, अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेत घट झाल्यास, सोन्याला वाढण्याची संधी मिळू शकते. मध्यवर्ती बँका दीर्घकालीन विचार करत असून, पुढील आर्थिक शिथिलतेच्या (Monetary easing) चक्रापूर्वी आपली स्थिती मजबूत करत आहेत.