CMPDIL: नफ्यात घट, तरीही 'या' महत्त्वाच्या खनिजांमध्ये केली मोठी झेप! भविष्यातील वाढीचे संकेत?

महसूल वाढला, पण एकावेळच्या खर्चामुळे नफा घटला

Central Mine Planning & Design Institute (CMPDIL) ने 31 मार्च 2026 रोजी संपलेल्या आर्थिक वर्षात (FY26) ₹2,316.53 कोटी चा महसूल नोंदवला, जो मागील वर्षाच्या तुलनेत 10.2% ने अधिक आहे. या वाढीचे मुख्य श्रेय कंपनीच्या एक्सप्लोरेशन (exploration) सेगमेंटला जात आहे, ज्यात 14.4% ची वाढ दिसून आली.

मात्र, कंपनीच्या निव्वळ नफ्यावर एका अनपेक्षित खर्चामुळे परिणाम झाला. कार्यकारी कर्मचाऱ्यांच्या वेतनातील सुधारणांसाठी ₹90.13 कोटी चा एकवेळचा खर्च (one-time charge) लागल्याने निव्वळ नफ्यात 8.1% ची घट होऊन तो ₹613.18 कोटी पर्यंत खाली आला. या खर्चामुळे ऑपरेटिंग मार्जिन (operating margin) 38.40% वरून घसरून 32.06% वर आले. हा एकवेळचा खर्च वगळता, समायोजित ऑपरेटिंग मार्जिन 35.9% राहिला असता.

क्रिटिकल मिनरल्समध्ये धोरणात्मक पाऊल

CMPDIL ने भारताच्या क्रिटिकल मिनरल्सची (critical minerals) गरज पूर्ण करण्यासाठी एक महत्त्वाचे धोरणात्मक पाऊल उचलले आहे. कंपनीला राजस्थानमधील नवातळा देवढ (Nawatala Devigarh) REE (Rare Earth Elements) ब्लॉकसाठी लेटर ऑफ इंटेंट (Letter of Intent) मिळाला आहे. हा ब्लॉक मिळवणे हे कंपनीच्या कोळसा सल्लागार सेवांच्या पलीकडे जाऊन नवीन उत्पन्न स्रोत निर्माण करण्याच्या योजनेचा भाग आहे.

भारताला ग्रीन एनर्जी, इलेक्ट्रिक वाहने आणि प्रगत तंत्रज्ञानासाठी लागणाऱ्या दुर्मिळ पृथ्वी मूलद्रव्यांची (REEs) पुरवठा साखळी सुरक्षित करण्याची गरज आहे. या पार्श्वभूमीवर, CMPDIL या क्षेत्रात उतरणार आहे. कंपनीने FY27 मध्ये ₹5.43 कोटी ची G4 एक्सप्लोरेशनसाठी मंजुरी दिली असून, पुढील पाच वर्षांत ₹24.88 कोटी ची गुंतवणूक अपेक्षित आहे.

मजबूत कामकाजाचा पाया

आर्थिक आकडेवारीतील चढ-उतार असूनही, CMPDIL चे कामकाज मजबूत राहिले आहे. कंपनीने ड्रिलिंग (drilling) मध्ये आपले लक्ष्य 5% ने ओलांडले असून, 11.505 लाख मीटर चे काम पूर्ण केले आहे. तसेच, सेस्मिक सर्व्हे (seismic survey)चे लक्ष्य 101% पूर्ण केले आहे.

बाजारपेठेतील स्थान आणि व्हॅल्युएशन (Valuation)

CMPDIL ही भारतातील खनिज सल्लागार क्षेत्रातील एक प्रमुख कंपनी आहे, जिचा बाजार हिस्सा 61% आहे. कंपनीचा P/E रेशो (Price-to-Earnings ratio) FY26 च्या कमाईच्या तुलनेत सुमारे 18-21 पट आहे, जो व्यावसायिक सेवा आणि औद्योगिक क्षेत्रातील इतर कंपन्यांच्या तुलनेत वाजवी मानला जात आहे. तिच्या मूळ कंपनी Coal India (P/E 8-10 पट) पेक्षा जास्त असूनही, CMPDIL चे व्हॅल्युएशन Engineers India आणि RITES सारख्या अभियांत्रिकी कंपन्यांशी स्पर्धात्मक आहे. कंपनीचे बाजार भांडवल सुमारे ₹12,700 कोटी आहे.

आव्हाने आणि भविष्यातील वाटचाल

CMPDIL समोर काही आव्हाने आहेत. कंपनीचा मुख्य महसूल अजूनही Coal India आणि सरकारी करारांवर अवलंबून आहे. तसेच, REE ब्लॉकच्या शोधात भूगर्भीय (geological) आणि आर्थिक जोखीम आहेत. कंपनीचे IPO 30 मार्च 2026 रोजी 7% च्या डिस्काउंटवर उघडले होते, जे गुंतवणूकदारांमधील सावधगिरी दर्शवते. तरीही, क्रिटिकल मिनरल्सवर वाढता राष्ट्रीय भर आणि कंपनीचे विस्तारीकरण यामुळे भविष्यात चांगल्या वाढीची अपेक्षा आहे.