भारतीय शेअर बाजारात एक मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. छोट्या कंपन्यांचे शेअर्स आता निफ्टी ५० मधील दिग्गज कंपन्यांच्या तुलनेत खूप महाग झाले आहेत. गुंतवणूकदारांची वाढती आशावाद हे याचे प्रमुख कारण मानले जात आहे, पण ही तेजी शाश्वत आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
भारतीय शेअर बाजारात कंपन्यांच्या मूल्यांकनाचे (Valuation) गणित पूर्णपणे बदलले आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, निफ्टी ५० सारख्या मोठ्या कंपन्या त्यांच्या स्थिर उत्पन्नामुळे आणि प्रस्थापित व्यवसायामुळे नेहमीच प्रीमियम व्हॅल्युएशनवर व्यवहार करत होत्या. मात्र, आता चित्र उलट झाले आहे. निफ्टी मिडकॅप १०० आणि निफ्टी स्मॉलकॅप १०० या निर्देशांकांमधील कंपन्यांचे मूल्यांकन आता मोठ्या कंपन्यांच्या तुलनेत कितीतरी पटीने वाढले आहे.
सध्याची आकडेवारी काय सांगते?
सध्या निफ्टी ५० चा पीई (P/E) रेशो १९.७ च्या आसपास आहे. याउलट, निफ्टी मिडकॅप १०० चा पीई २९.९ आणि निफ्टी स्मॉलकॅप १०० चा पीई ३४.४ वर पोहोचला आहे. पीई रेशो म्हणजे गुंतवणूकदार कंपनीच्या एका रुपयाच्या नफ्यासाठी किती किंमत मोजायला तयार आहेत, हे दर्शवतो. वाढलेला पीई म्हणजे मार्केटला या छोट्या कंपन्यांकडून भविष्यात खूप मोठ्या वाढीची अपेक्षा आहे.
तेजीचे कारण काय?
हे सर्व चित्र रिटेल गुंतवणूकदारांच्या प्रचंड आशावादामुळे निर्माण झाले आहे. डिजिटल आणि ग्रोथ-ओरिएंटेड व्यवसायांमध्ये गुंतवणूकदार सध्या आक्रमकपणे पैसे लावत आहेत. मात्र, शेअरच्या किमती वाढल्या असल्या तरी, प्रत्यक्षात कंपन्यांचा नफा त्या प्रमाणात वाढलेला नाही. म्हणजेच, सध्याचा बाजार हा आजच्या परफॉर्मन्सवर नाही, तर भविष्यातील स्वप्नांवर किंमत देत आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात घ्यावे?
वित्तीय इतिहासानुसार, अशी विषमता जास्त काळ टिकत नाही. 'मीन रिव्हर्जन' (Mean Reversion) नुसार, शेअर्सचे भाव कालांतराने सरासरी किमतीकडे येतात. जर या छोट्या कंपन्यांनी अपेक्षेप्रमाणे नफा कमावून दिला नाही, तर त्यांच्या व्हॅल्युएशनमध्ये मोठी घसरण होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. तसेच, जर जागतिक स्तरावर एफआयआय (FIIs) यांनी पुन्हा निफ्टी ५० कडे आपला मोर्चा वळवला, तर मोठ्या कंपन्यांचे महत्त्व पुन्हा वाढू शकते. आता सर्व काही छोट्या कंपन्यांच्या प्रत्यक्ष नफ्यावर अवलंबून आहे.