SEBI ने डेरिव्हेटिव्ह कॉन्ट्रॅक्ट्सच्या सेटलमेंट प्रक्रियेत मोठा बदल जाहीर केला आहे. ७ डिसेंबर २०२६ पासून क्लोजिंग प्राईस ठरवण्यासाठी ३०-मिनिटांच्या VWAP पद्धतीचा वापर केला जाईल, ज्यामुळे बाजारातील अस्थिरता कमी होण्यास मदत होईल.
भारतीय शेअर बाजाराचे नियामक SEBI ने 'क्लोजिंग ऑक्शन सेशन'साठी नवीन फ्रेमवर्क जाहीर केले आहे. या बदलामुळे डेरिव्हेटिव्ह कॉन्ट्रॅक्ट्सच्या सेटलमेंट प्राईस काढण्याच्या पद्धतीत मोठे बदल होणार आहेत. ७ डिसेंबर २०२६ पासून, शेवटच्या ३० मिनिटांच्या ट्रेडिंगच्या आधारावर 'व्हॉल्यूम वेटेड ॲव्हरेज प्राईस' (VWAP) निश्चित केली जाईल. मागील काही काळात क्लोजिंगच्या वेळी बाजारात दिसणारी मोठी अस्थिरता लक्षात घेता, मार्केट पार्टिसिपंट्सच्या फीडबॅकनंतर हा निर्णय घेण्यात आला आहे.\n\n### ट्रेडिंग मेकॅनिझमवर काय परिणाम होईल?\n\nयापूर्वीच्या पद्धतीमुळे क्लोजिंग ऑक्शनमध्ये किमतीत अचानक मोठे बदल (Sharp Swings) पाहायला मिळत होते, ज्यामुळे अनेक गुंतवणूकदार फ्युचर्स आणि ऑप्शन्समध्ये भाग घेण्यास कचरत होते. नवीन VWAP पद्धतीमुळे किंमत शोधण्याची प्रक्रिया (Price Discovery) अधिक स्थिर होईल. यासोबतच ऑक्शन सेशनचा वेळही निश्चित करण्यात आला आहे. आता हे सेशन दररोज दुपारी ३:३० ते ३:४० या दरम्यान १० मिनिटांसाठी असेल. स्टॉक आणि इंडेक्स डेरिव्हेटिव्ह्जचे ट्रेडिंग ३:४५ पर्यंत सुरू राहील.\n\n### ब्रोकरेज आणि एक्स्चेंजवर परिणाम\n\nबाजार विश्लेषकांच्या मते, या बदलाचा फायदा थेट ब्रोकरेज कंपन्यांना होऊ शकतो. बाजारात ट्रेडिंग व्हॉल्युम वाढल्यास आणि अस्थिरता कमी झाल्यास अधिक गुंतवणूकदार पुन्हा सक्रिय होऊ शकतात. दुसरीकडे, स्टॉक एक्स्चेंजेसवर याचा थेट परिणाम मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे, कारण वाढते टर्नओव्हर आणि एक्स्चेंजची कमाई याचे गणित थेट प्रमाणबद्ध नसते.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?\n\nगुंतवणूकदार आणि ट्रेडर्सनी ७ डिसेंबरच्या अंमलबजावणीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. नवीन VWAP पद्धतीमुळे एक्सपायरीच्या दिवशी होणारे 'प्राइस स्पाइक्स' खरोखर कमी होतात का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, आगामी काही आठवड्यांतील ट्रेडिंग व्हॉल्यूमच्या डेटावरून या नवीन नियमांचा बाजारातील सहभागावर काय परिणाम होतोय, हे स्पष्ट होईल.