शेअर बाजारात रिटेल गुंतवणूकदारांची संख्या वाढल्याने आता तब्बल **84%** भारतीय ब्रोकरेज कंपन्या AI चा वापर करत आहेत. मात्र, यामुळे डेटा प्रायव्हसी आणि गुंतवणुकीच्या जोखमीबाबत SEBI ने सावधगिरीचा इशारा दिला आहे.
भारतीय शेअर बाजारात दररोज ओपन होणाऱ्या नवीन डीमॅट अकाउंट्स आणि वाढत्या SIP मुळे डेटा हाताळण्याचे आव्हान निर्माण झाले आहे. पारंपरिक पद्धतीने काम करणे आता कठीण झाल्याने, 84% ब्रोकरेज कंपन्यांनी आता आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि मशीन लर्निंगमध्ये मोठी गुंतवणूक सुरू केली आहे. याचा मुख्य उद्देश रिटेल गुंतवणूकदारांना संस्थात्मक दर्जाचे (Institutional-grade) सल्ले देणे हा आहे.
रिटेल गुंतवणुकीचे बदलते स्वरूप
या तंत्रज्ञानामुळे गुंतवणूकदारांना आता मॅनेजमेंट क्वालिटी, सेक्टर ट्रेंड्स आणि व्हॅल्युएशन यांचे विश्लेषण रिअल-टाइममध्ये मिळणार आहे. यामुळे गुंतवणुकीचे निर्णय घेताना होणारी भावनिक चूक टाळणे शक्य होईल, असा दावा कंपन्या करत आहेत. आता स्पर्धा केवळ ब्रोकरेज कमिशनपुरती मर्यादित न राहता, अचूक डेटा-बॅक्ड सल्ल्यांवर केंद्रित होत आहे.
जोखमी आणि SEBI ची भूमिका
जरी AI मुळे कामात सुसूत्रता येत असली, तरी काही गंभीर प्रश्न उभे राहिले आहेत. विशेषतः वैयक्तिक आर्थिक माहितीची सुरक्षा (Data Privacy) आणि सायबर सुरक्षेबाबत मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. नियामक संस्था SEBI ने गुंतवणूकदारांना सावध केले आहे की, पूर्णपणे AI आधारित ट्रेडिंगवर अवलंबून राहणे धोकादायक ठरू शकते. मानवी हस्तक्षेप आणि वैयक्तिक निर्णय क्षमता यावर भर देणे आजही गरजेचे आहे.
आर्थिक आव्हान आणि गव्हर्नन्स
AI इंफ्रास्ट्रक्चर उभारण्याचा खर्च प्रचंड आहे. जवळपास 85% कंपन्यांना अजूनही या गुंतवणुकीतून मिळणाऱ्या रिटर्न्सवर (ROI) स्पष्टता मिळालेली नाही. तसेच, जर AI ने दिलेला सल्ला चुकीचा ठरला, तर त्याला जबाबदार कोण, हा तांत्रिक आणि कायदेशीर पेच अजूनही कायम आहे. छोट्या ब्रोकरेज कंपन्यांना मोठ्या कंपन्यांच्या या तंत्रज्ञानाशी स्पर्धा करणे भविष्यात कठीण जाऊ शकते.