भारतातील शेअर बाजारात 'सस्त्याचे' संकेत: व्हॅल्युएशन आकर्षक, परदेशी गुंतवणुकीची माघार फायदेशीर ठरली

व्हॅल्युएशनमधील बदल आणि FIIs ची भूमिका

जागतिक ब्रोकरेज फर्म जेफरीजने (Jefferies) भारतीय शेअर बाजारावर 'ओव्हरवेट' (Overweight) रेटिंग कायम ठेवली आहे. १३.०% वाटप (Allocation) सह, ते बेंचमार्क (१२.५%) पेक्षा थोडे जास्त महत्त्व देत आहेत. Q1 2026 मध्ये परदेशी संस्थागत गुंतवणूकदारांकडून (FII) मोठ्या प्रमाणात विक्री झाली असली तरी, त्यामुळे आता भारतीय इक्विटी मार्केटचे व्हॅल्युएशन (Valuation) अधिक आकर्षक झाले आहे. जेफरीजच्या मते, जो बाजार पूर्वी 'महागडा' वाटत होता, तो आता 'वाजवी आणि आकर्षक' पातळीवर पोहोचला आहे. FIIs च्या विक्रीमुळे, इतर आशियाई बाजारांच्या तुलनेत भारत आता व्हॅल्यू इन्व्हेस्टर्ससाठी (Value Investors) एक चांगला पर्याय ठरत आहे.

इराणमधील संघर्षामुळे (Iran conflict) भू-राजकीय तणाव वाढला असला तरी, भारतीय बाजार या धक्क्यांना तोंड देण्यासाठी सज्ज असल्याचे दिसत आहे. एप्रिल २०२६ च्या सुरुवातीला, निफ्टी ५० (Nifty 50) चा P/E रेशो (P/E Ratio) सुमारे २०.३२ होता, तर इतर उभरत्या बाजारांचे (Emerging Market) इंडेक्स १५.६४ च्या आसपास होते. जरी भारत अजूनही इमर्जिंग मार्केटच्या सरासरीपेक्षा प्रीमियमवर ट्रेड करत असला तरी, हा फरक कमी झाला आहे. अहवालानुसार, २०२५ च्या उत्तरार्धात चीन आणि दक्षिण कोरियासारख्या बाजारात व्हॅल्यूएशनमध्ये मोठी वाढ झाली, तर भारताचे व्हॅल्यूएशन सपाट राहिले.

विक्रीनंतरही भारतीय अर्थव्यवस्थेची ताकद

Q1 2026 मध्ये परदेशी गुंतवणूकदारांनी मोठी विक्री केली असली तरी, भारतीय अर्थव्यवस्थेची (Economy) ताकद कायम आहे. या तिमाहीत भारत आशियातील इंडोनेशियानंतर दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात कमी कामगिरी करणारा बाजार होता. भूतकाळातही, FIIs ची मोठी विक्री बाजारात अस्थिरता आणि किंमतींमध्ये घसरण आणणारी ठरली आहे, जसे ऑक्टोबर २०२४ मध्ये घडले होते, जेव्हा FIIs ने तब्बल ₹१.१४ लाख कोटी विकले होते. मात्र, अशा तीव्र विक्रीच्या काळातही बाजार लवकरच सावरला आहे.

भू-राजकीय तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमती $९५-$१०० प्रति बॅरल पर्यंत पोहोचल्या आहेत. भारताची आयात (Imports) जास्त असल्याने, हा एक बाह्य धोका आहे, ज्यामुळे व्यापार तूट (Trade Deficit) वाढू शकते आणि महागाई (Inflation) वाढू शकते. तरीही, भारताची आर्थिक मूलभूत तत्त्वे (Economic Fundamentals) मजबूत आहेत. FY26 च्या पहिल्या तिमाहीत GDP वाढीचा दर ७.८% इतका मजबूत होता, तर FY26 साठी ६.२% ते ७.८% पर्यंत वाढीचा अंदाज आहे. बँकिंग क्षेत्र (Banking Sector)ही सुदृढ असून, NPA (Non-Performing Assets) गुणोत्तर दशकांतील सर्वात कमी आहे. याशिवाय, देशांतर्गत गुंतवणूकदारांनी (DIIs) देखील FIIs च्या विक्रीला offset करत बाजाराला आधार दिला आहे.

सुधारलेल्या व्हॅल्युएशननंतरही धोके कायम

सुधारलेल्या व्हॅल्युएशन (Valuation) आणि देशांतर्गत आर्थिक मजबुतीनंतरही, काही मोठे धोके कायम आहेत. इराण संघर्षातून (Iran conflict) निर्माण होणारी भू-राजकीय अस्थिरता ही मुख्य चिंता आहे. कोणत्याही वाढीमुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होऊ शकते, ज्यामुळे भारताच्या आयातीचा खर्च, चलनाची स्थिरता आणि महागाईवर परिणाम होईल. यामुळे रिझर्व्ह बँकेला (RBI) व्याजदर (Interest Rates) जास्त काळ ठेवावे लागतील, ज्यामुळे आर्थिक वाढ मंदावू शकते.

देशांतर्गत पातळीवर, म्युच्युअल फंडातील (Mutual Funds) गुंतवणुकीचा ओघ कमी झाल्यास बाजारात अस्थिरता वाढू शकते. परदेशी गुंतवणूकदार अजूनही आपले होल्डिंग्स कमी करत आहेत. मार्च २०२६ मध्ये वित्तीय (Financial) शेअर्समध्ये FIIs ची विक्री दिसून आली आणि एप्रिलच्या सुरुवातीलाही ही विक्री सुरूच होती. काही विश्लेषक (Analysts) भारताच्या आर्थिक मजबुतीची दखल घेत असले तरी, इतर सावध आहेत. iFAST Global Markets ने भारतीय इक्विटींना डाउनग्रेड (Downgrade) करण्याचा सल्ला दिला आहे, कारण इतर इमर्जिंग मार्केट्सच्या तुलनेत व्हॅल्युएशन जास्त आहेत आणि AI रॅलीमध्ये (AI Rally) त्यांचा सहभाग मर्यादित आहे. भारतीय रुपया (Indian Rupee) देखील कमकुवत झाला आहे, ज्यामुळे निर्यातीला (Exports) फायदा होऊ शकतो, पण आयातीतून महागाई वाढण्याची चिंता आहे. Nifty 50 चे P/E मल्टिपल्स आता अधिक आकर्षक असले तरी, ते ऐतिहासिक सरासरीच्या (Historical Averages) जवळ आहेत. याचा अर्थ असा की, कमाईची वाढ (Earnings Growth) मंदावल्यास किंवा भू-राजकीय धोके वाढल्यास नफा मर्यादित राहू शकतो.

दृष्टिकोन: सावध आशावाद आणि महत्त्वाचे क्षेत्र

जेफरीजचे (Jefferies) मत सावध पण सकारात्मक आहे. ते म्हणतात की भारत आता 'लोकप्रिय बेट' (Popular Bet) ऐवजी 'रिलेटिव्ह व्हॅल्यू' (Relative Value) ची निवड म्हणून उदयास येत आहे. तर, एकूण आत्मविश्वास मध्यम आहे, व्हॅल्युएशनमधील बदल महत्त्वाचा आहे. इतर ब्रोकरेज (Brokerages) देखील याबद्दल आशावादी आहेत. एचएसबीसीने (HSBC) २०२५ च्या उत्तरार्धात भारताला 'ओव्हरवेट' केले असून, आशियाई सहकाऱ्यांच्या तुलनेत चांगले अर्निंग्स आउटलूक (Earnings Outlook) आणि व्हॅल्युएशनमध्ये घट अपेक्षित आहे. एचएसबीसीने १५% EPS वाढीचा अंदाज व्यक्त केला असून, वर्षाअखेरपर्यंत सेन्सेक्स (Sensex) ९४,००० पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वर्तवली आहे. जेपी मॉर्गन (JPMorgan) देखील २०२६ साठी भारताला एक प्रमुख ग्रोथ मार्केट (Growth Market) मानत आहे, ज्यामध्ये १३-१४% अर्निंग्स वाढीचा अंदाज आहे. मार्केट आता देशांतर्गत मागणी (Domestic Demand) आणि सरकारी समर्थनाचा (Government Support) फायदा घेणाऱ्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. वित्तीय सेवा (Financial Services), मालमत्ता व्यवस्थापन (Asset Management) आणि विमा कंपन्या (Insurance Companies) यांच्या वाढीची क्षमता जास्त आहे. मात्र, हे सकारात्मक चित्र भू-राजकीय धोके (Geopolitical Risks) कसे हाताळले जातात, देशांतर्गत गुंतवणूकदारांचा सहभाग आणि परदेशी गुंतवणुकीचे पुनरागमन यावर अवलंबून असेल.