Whalesbook
बाजारात विभागणीचे चित्र: ऊर्जा आणि धातूंना बळ, IT कंपन्या चिंतेत
भारतीय शेअर मार्केट सध्या भू-राजकीय तणाव आणि जागतिक व्याजदरांच्या अनिश्चिततेमुळे एका गुंतागुंतीच्या परिस्थितीतून जात आहे. एप्रिल महिन्यात निफ्टीमध्ये 7.5% ची उसळी दिसली असली तरी, वर्षाच्या सुरुवातीपासून तो अजूनही सुमारे 8% खाली आहे. रेलीगेअर ब्रोकिंगचे वरिष्ठ उपाध्यक्ष अजित मिश्रा यांनी 'Sell in May' सारख्या सरळ धोरणाऐवजी, सावध आणि विचारपूर्वक ट्रेडिंग (calibrated trading) करण्याचा सल्ला दिला आहे. पश्चिम आशियातील तणावामुळे क्रूड ऑइलच्या किमती वाढण्याचा धोका आणि पुरवठा साखळीतील (supply chain) समस्यांमुळे बाजारात अस्थिरता कायम आहे. S&P ग्लोबल रेटिंग्सने 2026 साठी ब्रेंट क्रूडचा अंदाज $100 प्रति बॅरलपर्यंत वाढवला आहे. यामुळे भारताच्या आयातीवर मोठा भार येऊ शकतो.
ऊर्जा क्षेत्रातील संधी
या पार्श्वभूमीवर, ऊर्जा सुरक्षा (Energy Security) हा एक महत्त्वाचा आणि स्ट्रक्चरल थीम म्हणून उदयास आला आहे. वाढती वीज मागणी आणि सरकारी धोरणांमुळे या क्षेत्राला बळ मिळत आहे. पॉवर फायनान्स कॉर्पोरेशन (PFC) कडून 12–15% तर पॉवर ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (Power Grid Corporation) कडून 12–18% परतावा मिळू शकतो. भारताचे ऊर्जा धोरण स्थानिक उत्पादन वाढवण्यावर आणि पर्यायी स्त्रोत विकसित करण्यावर केंद्रित आहे. नवीकरणीय ऊर्जा (renewable energy) क्षमता झपाट्याने वाढत असून, 2024-25 पर्यंत एकूण स्थापित क्षमता 475 GW पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.
IT क्षेत्राला AI मुळे फटका
याउलट, माहिती तंत्रज्ञान (IT) क्षेत्रात 'AI-led deflation' मुळे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्समुळे (AI) कार्यक्षमता वाढल्यास, त्याचा फायदा ग्राहकांना किमती कमी करून दिला जाईल, ज्यामुळे कंपन्यांची वाढ आणि मार्जिनवर परिणाम होईल. कोटक इन्स्टिट्यूशनल इक्विटीजच्या अंदाजानुसार, यामुळे वार्षिक महसुलावर सुमारे 3.5% परिणाम होऊ शकतो. निफ्टी IT इंडेक्समध्ये मोठी घसरण झाली असून, नजीकच्या काळात मोठ्या IT कंपन्यांची महसूल वाढ 3-4% पर्यंत मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे, जी FY27 पर्यंत कमी राहू शकते.
बँकिंग क्षेत्र: PSU बँक्सची सरशी
बँकिंग क्षेत्रात मात्र संमिश्र चित्र दिसत आहे. कर्ज वितरणाच्या (loan growth) बाबतीत PSU बँकांनी मागील 14 वर्षांत प्रथमच खासगी बँकांना मागे टाकले आहे. FY25 च्या अखेरीस PSU बँकांची कर्ज वाढ 13.1% होती, तर खासगी बँकांची 9% होती. ऐतिहासिकदृष्ट्या खासगी बँका चांगल्या नफा आणि कार्यक्षमतेमुळे अधिक मूल्यांकनावर (premium valuations) होत्या, परंतु PSU बँक्स आता आकर्षक मूल्यांकनासह मजबूत बॅलन्स शीट देत आहेत.
धातू क्षेत्र: देशांतर्गत मागणीचा आधार
कमोडिटी सायकल (commodity cycle) अजून शिखरावर पोहोचली नाही, पण धातू क्षेत्रात (metals sector) देशांतर्गत मागणीमुळे (domestic demand) सकारात्मकता आहे. डी-ग्लोबलायझेशन आणि री-शोरिंगमुळे धातूंची मागणी वाढत आहे, तसेच भू-राजकीय तणावामुळे पुरवठ्यावरही निर्बंध येत आहेत. डिसेंबर 2025 पासून देशांतर्गत स्टीलच्या किमती वाढत आहेत, ज्यामुळे वाढत्या इनपुट खर्चाला (input costs) काही प्रमाणात दिलासा मिळत आहे. हिंडाल्को (Hindalco), हिंदुस्तान झिंक (Hindustan Zinc), जिंदाल स्टील अँड पॉवर (Jindal Steel & Power) आणि जेएसडब्ल्यू स्टील (JSW Steel) सारख्या कंपन्यांमध्ये वाढीची क्षमता दिसून येते.
जोखीम आणि भविष्यातील दृष्टिकोन
IT क्षेत्रासाठी AI चा धोका वाढत आहे, जो व्यवसाय मॉडेल आणि किंमत धोरणे बदलू शकतो. ऊर्जा आयातीवरील भारताचे अवलंबित्व 2030 पर्यंत 53% पेक्षा जास्त होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे भू-राजकीय धक्क्यांना सामोरे जावे लागू शकते. धातू क्षेत्राला इनपुट खर्चाचा दबाव जाणवू शकतो. गुंतवणूकदारांनी 'काळजीपूर्वक आशावादी' (cautiously optimistic) दृष्टिकोन ठेवून, मर्यादित व्यापार (calibrated trading) करावा, निवडक नफा कमवावा आणि कमी कामगिरी करणाऱ्या क्षेत्रांमधून बाहेर पडावे, असा सल्ला दिला जात आहे.