YES BANK ला ESG स्कोर **80.5**, पण गव्हर्नन्स आणि कम्प्लायन्सचा धोका कायम!

YES BANK चा ESG स्कोर 80.5, पण गव्हर्नन्स आणि कम्प्लायन्सच्या सावटाखाली!

YES BANK ने आर्थिक वर्ष 2024-25 साठी 80.5 चा समायोजित एनव्हायरनमेंटल, सोशल आणि गव्हर्नन्स (ESG) स्कोर (Score) मिळवला आहे. मागील आर्थिक वर्षात हा स्कोर 80.4 होता, त्यामुळे यात 0.1 अंकांची किरकोळ वाढ झाली आहे.

काय आहे ईएसजी स्कोर आणि महत्त्वाचे काय?

SES ESG Research Pvt. Ltd. या SEBI-मान्यताप्राप्त एजन्सीने हा स्कोर दिला आहे. YES BANK नुसार, हा स्कोर बँकेने सार्वजनिकरित्या दिलेल्या माहितीच्या (Public Disclosures) आधारावर स्वतंत्रपणे ठरवण्यात आला आहे. विशेष म्हणजे, बँकेने SES ESG ला या रेटिंगसाठी नियुक्त केले नव्हते, ज्यामुळे या मूल्यांकनाची स्वतंत्र ओळख अधोरेखित होते.

या स्कोरचे तीन मुख्य आधारस्तंभ (Pillars) आहेत: एनव्हायरनमेंटल (Environmental) मध्ये 88, सोशल (Social) मध्ये 78 आणि गव्हर्नन्स (Governance) मध्ये 85 गुण मिळाले आहेत. बँकेने रिन्यूएबल एनर्जी फायनान्सिंग (Renewable Energy Financing) आणि फायनान्शियल इन्क्लुजन (Financial Inclusion) सारख्या प्रयत्नांना एनव्हायरनमेंटल आणि सोशल क्षेत्रातील महत्त्वाचे घटक म्हटले आहे.

या स्कोरचे महत्त्व काय?

आजकाल गुंतवणूकदार आणि भागधारकांसाठी ईएसजी घटक अत्यंत महत्त्वाचे ठरले आहेत. त्यामुळे, हा स्कोर YES BANK च्या टिकाऊपणाच्या (Sustainability) कामगिरीचे एक मापदंड (Benchmark) ठरतो. चांगला ईएसजी स्कोर गुंतवणूकदारांची भावना (Investor Sentiment), भांडवलाची उपलब्धता (Access to Capital) आणि बँकेची एकूण प्रतिष्ठा (Reputation) सुधारण्यास मदत करू शकतो.

मात्र, या स्कोरसोबतच काही गंभीर गव्हर्नन्स आणि कम्प्लायन्स समस्यांची माहितीही देण्यात आली आहे, जी ईएसजीच्या सकारात्मक प्रतिमेवर परिणाम करू शकते.

पार्श्वभूमी: गेल्या काही वर्षांतील समस्या

YES BANK चा इतिहास गव्हर्नन्सच्या मोठ्या आव्हानांनी भरलेला आहे. 2020 मध्ये, बँकेला वाढत्या नॉन-परफॉर्मिंग ॲसेट्स (NPAs) आणि गव्हर्नन्सच्या चुकांमुळे एका मोठ्या संकटाला सामोरे जावे लागले होते, ज्यासाठी आरबीआयने (RBI) पुनर्रचना योजना (Reconstruction Scheme) लागू केली होती. यापूर्वी, सप्टेंबर 2018 मध्ये, आरबीआयने गव्हर्नन्सच्या चिंतेमुळे तत्कालीन सीईओ राणा कपूर यांचा कार्यकाळ मर्यादित केला होता. गेल्या काही वर्षांत बँकेवर कम्प्लायन्सच्या समस्यांसाठी रेग्युलेटरी पेनल्टी (Regulatory Penalties) देखील लागल्या आहेत.

गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?

गुंतवणूकदार आणि विश्लेषक या ईएसजी स्कोरचे मूल्यांकन, बँकेने जाहीर केलेल्या गव्हर्नन्स आणि कम्प्लायन्सच्या समस्यांच्या पार्श्वभूमीवर करतील. SES ESG च्या कार्यपद्धतीनुसार 80.5 चा स्कोर 'लो रिस्क' (Low Risk) श्रेणीत येतो, तरीही या सातत्यपूर्ण चिंतांमुळे सामाजिक जबाबदारीचे पालन करणारे गुंतवणूकदार (Socially Responsible Investors) दूर राहू शकतात किंवा भांडवलाची किंमत (Cost of Capital) वाढू शकते.

बँकेची प्रकटीकरणे (Disclosures) सुधारण्याची आणि ओळखल्या गेलेल्या धोक्यांवर तोडगा काढण्याची वचनबद्धता तिच्या एकूण ईएसजी स्थिती आणि बाजारातील प्रतिमेसाठी महत्त्वपूर्ण ठरेल.

लक्ष ठेवण्यासारखे धोके:

• बोर्ड कम्प्लायन्स (Board Compliance): कंपनीज ॲक्ट, 2013 च्या सेक्शन 152 नुसार, YES BANK चे बोर्ड कंपोझिशन (Board Composition) नॉन-कम्प्लायंट (Non-compliant) आहे. फिरून निवृत्त होण्यास पात्र संचालक पुरेसे नाहीत.
• रेग्युलेटरी पेनल्टी (Regulatory Penalties): बँकेला आरबीआयने लक्षणीय दंड ठोठावले आहेत. मे 2024 मध्ये ग्राहक सेवा आणि खाते संचालन उल्लंघनाबद्दल ₹91 लाख, तर मे 2025 मध्ये FY23-24 मध्ये ग्राहक तक्रारींच्या चुकीच्या अहवालासाठी ₹29.60 लाख दंड भरावा लागला. अहवालात 10 नॉन-कम्प्लायन्स घटनांचा उल्लेख आहे, ज्यामुळे ₹91,85,000 दंड लागला.
• डेटा प्रायव्हसी (Data Privacy): FY 2024-25 दरम्यान डेटा प्रायव्हसीशी संबंधित 28 तक्रारी नोंदवण्यात आल्या.
• सेक्स्युअल हॅरासमेंट (Sexual Harassment): FY 2024-25 दरम्यान सेक्स्युअल हॅरासमेंटशी संबंधित 30 तक्रारी नोंदवण्यात आल्या.
• एम्प्लॉई टर्नओव्हर (Employee Turnover): कायमस्वरूपी कर्मचाऱ्यांच्या टर्नओव्हरचे प्रमाण 35.50% इतके जास्त असल्याचे नोंदवले गेले आहे.

पुढील काळात काय अपेक्षित आहे:

• कंपनीज ॲक्ट, 2013 चे पालन न केल्याच्या बोर्ड कंपोझिशनमधील त्रुटी दूर करण्यासाठी YES BANK चे प्रयत्न.
• डेटा प्रायव्हसी आणि सेक्स्युअल हॅरासमेंटच्या तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी केली जाणारी प्रगती.
• SES ESG आणि इतर रेटिंग एजन्सींकडून भविष्यातील ईएसजी रेटिंग आणि प्रकटीकरणे.
• आरबीआयकडून (RBI) पुढील कोणतीही नियामक कारवाई किंवा दंड.
• कर्मचारी टिकवून ठेवण्यासाठी (Employee Retention) बँकेची रणनीती आणि त्याचा सोशल मेट्रिक्सवरील परिणाम.