बऱ्याच गुंतवणूकदारांना वाटते की एकाच बँकेत वेगवेगळ्या FD केल्यास अधिक विमा संरक्षण मिळते, पण हे चुकीचे आहे. DICGC च्या नियमांनुसार, एका बँकेत प्रति खातेदार फक्त **₹५ लाख** पर्यंतचीच रक्कम सुरक्षित असते. त्यामुळे मोठ्या गुंतवणुकीसाठी पोर्टफोलिओ डायव्हर्सिफाय करणे का गरजेचे आहे, हे समजून घ्या.
अनेक गुंतवणूकदार सुरक्षिततेच्या नावाखाली एकाच बँकेत वेगवेगळी खाती उघडून FD करतात. त्यांना वाटते की प्रत्येक खात्यावर वेगळा विमा (Insurance) मिळेल, पण वस्तुस्थिती वेगळी आहे. DICGC (Deposit Insurance and Credit Guarantee Corporation) च्या नियमांनुसार, एका बँकेत एका व्यक्तीच्या सर्व खात्यांमधील एकूण रकमेवर जास्तीत जास्त ₹५ लाख पर्यंतचाच विमा मिळतो.\n\n### ५ लाखांच्या मर्यादेचे नेमके गणित\n\nहे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की ही ₹५ लाखांची मर्यादा प्रत्येक खात्यासाठी नाही, तर प्रति बँक, प्रति खातेदार अशी एकत्रित आहे. यात तुमच्या सेव्हिंग अकाउंट, करंट अकाउंट, रिकरिंग डिपॉझिट (RD) आणि फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) या सर्वांचा समावेश होतो. जर तुमच्या एकाच बँकेत ₹१० लाख असतील, तर त्यातील फक्त ₹५ लाखच विमा संरक्षित आहेत. उरलेल्या ५ लाखांचे काय, हे पूर्णपणे त्या बँकेच्या आर्थिक स्थितीवर अवलंबून असते.\n\n### व्याजाचाही यात समावेश असतो\n\nकेवळ मुद्दलच (Principal) नाही, तर त्यावरील व्याजाची रक्कमही या ५ लाखांच्या मर्यादेत मोजली जाते. जर तुमचे मुद्दल आणि जमा झालेले व्याज मिळून ५ लाखांच्या वर गेले, तर वाढीव रक्कम विम्याच्या कक्षेत येत नाही. त्यामुळे मोठी गुंतवणूक असलेल्यांनी एकाच बँकेवर अवलंबून राहणे धोक्याचे ठरू शकते.\n\n### गुंतवणूक सुरक्षित ठेवण्याचा उपाय काय?\n\nविम्याचे संरक्षण वाढवण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे 'डायव्हर्सिफिकेशन'. जर तुम्ही ५ लाख एका बँकेत आणि ५ लाख दुसऱ्या बँकेत ठेवले, तर दोन्ही रकमा पूर्णपणे सुरक्षित राहतात. बँकेच्या एका शाखेतून दुसऱ्या शाखेत पैसे हलवून काहीही उपयोग होत नाही, कारण मूळ संस्था (Legal Entity) तीच राहते.\n\n### महत्त्वाचे: NBFC पासून सावध राहा\n\nDICGC चा विमा फक्त कमर्शियल आणि को-ऑपरेटिव्ह बँकांना लागू होतो. अनेकदा जास्त व्याजाच्या मोहापायी लोक NBFC मध्ये पैसे गुंतवतात, पण तिथे बँक डिपॉझिटसारखे कोणतेही सरकारी विमा संरक्षण मिळत नाही. त्यामुळे गुंतवणुकीचा निर्णय घेताना बँकेची आर्थिक स्थिरता तपासणे केव्हाही उत्तम.