पावसाचा दडी मारण्याचा अंदाज: सोन्याच्या कर्जांना मागणी वाढणार?

यावर्षी एल निनोचा (El Nino) प्रभाव आणि हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार, भारतात ११ वर्षांतील सर्वात कमी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. याचा थेट परिणाम ग्रामीण भागातील शेती उत्पन्नावर होणार असून, त्यामुळे सोन्याच्या कर्जांना (Gold Loans) मागणी वाढण्याची शक्यता आहे.

दुष्काळाच्या छायेत ग्रामीण अर्थव्यवस्था?

भारतीय हवामान विभागाने (India Meteorological Department) यंदाच्या नैऋत्य मान्सूनमध्ये (Southwest Monsoon) ११ वर्षांतील सर्वात कमी, म्हणजे सरासरीच्या 90-92% इतकाच पाऊस पडण्याचा अंदाज वर्तवला आहे. याचा अर्थ ग्रामीण भागातील शेतीवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

सोन्याची कर्जे बनेल आर्थिक आधार?

अशा परिस्थितीत, शेतीतून मिळणारे उत्पन्न घटल्याने ग्रामीण भागातील कुटुंबांना पैशांची तातडीने गरज भासणार आहे. पुढील पीक चक्रासाठी किंवा घरखर्चासाठी निधीची जम बसवण्यासाठी, अनेक कुटुंबे आपल्याकडील सोन्याचे दागिने गहाण ठेवून कर्ज घेण्याचा पर्याय निवडू शकतात. नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs) आणि बँकांकडून अशा 'गोल्ड लोन'ला मागणी वाढू शकते. विशेषतः सोन्याचे वाढलेले भाव यामुळे, कमी वजनाच्या सोन्यावरही मोठे कर्ज मिळणे शक्य होईल.

मायक्रोफायनान्स विरुद्ध गोल्ड लोन

याचा परिणाम सर्वच कर्ज क्षेत्रांवर सारखा होणार नाही. मायक्रोफायनान्स कंपन्या (MFIs), ज्या प्रामुख्याने ग्रामीण भागातील कुटुंबांना कर्ज देतात, त्यांच्यासाठी हा काळ आव्हानात्मक ठरू शकतो. FY24 मध्ये 29% वाढलेल्या NBFC-MFI क्षेत्राची वाढ FY25 मध्ये 17-19% पर्यंत मंदावण्याची शक्यता आहे. शेती उत्पादन घटल्यास या कंपन्यांना कर्जाची वसुली करणे कठीण होऊ शकते.

याउलट, गोल्ड लोन आणि प्रॉपर्टी लोन (Loan Against Property) यांसारखे तारण-आधारित कर्ज प्रकार अधिक सुरक्षित मानले जातात. शहरी भागातील व्यावसायिक आणि छोटे उद्योजक, ज्यांचे उत्पन्न पावसावर अवलंबून नाही, ते या सेगमेंटला अधिक स्थिरता देतील. त्यामुळे, ज्या NBFCs कडे विविध प्रकारच्या कर्जांचे संतुलन असेल, ते मायक्रोफायनान्स क्षेत्रातील संभाव्य नुकसानीची भरपाई करू शकतील.

गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

गुंतवणूकदारांनी NBFCs च्या कर्ज देण्याच्या धोरणांवर (Underwriting Standards) लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. गोल्ड लोन AUM मध्ये 18% ची वाढ अपेक्षित असली तरी, त्याचे अंतिम यश मान्सूनच्या तीव्रतेवर अवलंबून असेल. जर पावसातील तूट अंदाजापेक्षा जास्त असेल, तर अन्नधान्याच्या किमती वाढू शकतात, ज्यामुळे महागाई वाढेल आणि असुरक्षित कर्जांचे प्रमाण वाढण्याचा धोका आहे.

पुढील काळात, मान्सूनचा भौगोलिक विस्तार, त्याचा अन्नधान्याच्या किमतींवर होणारा परिणाम आणि NBFCs द्वारे राखलेले प्रोव्हिजनिंग लेव्हल्स (Provisioning Levels) यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. जे कर्जदार ग्रामीण कर्ज उत्पादने आणि तारण-आधारित कर्ज (जसे की गोल्ड लोन) यामध्ये संतुलन राखतील, त्यांना कमी पावसाच्या परिस्थितीत अधिक स्थिरता मिळू शकते.