US Treasury Bonds: अमेरिकन बाँड्सवर ८ टक्के परतावा मिळेल का? भारतीय गुंतवणूकदारांनी हे जाणून घेणे गरजेचे आहे

अमेरिकन १०-वर्षीय ट्रेझरी बाँड्सचे उत्पन्न सध्या ५.३% च्या पातळीवर आहे, जी २००२ नंतरची सर्वोच्च पातळी आहे. यामुळे अनेक भारतीय गुंतवणूकदार याकडे आकर्षित होत आहेत. गुंतवणूकदारांचे असे म्हणणे आहे की, जर आपण ५.३% व्याजासोबत भारतीय रुपयाचे डॉलरच्या तुलनेत होणारे ऐतिहासिक ३% अवमूल्यन जोडले, तर सहज ८% परतावा मिळू शकतो. मात्र, हे गणित प्रत्यक्षात तितके सोपे नाही.

परताव्याचे गणित आणि चलनाची जोखीम

या ८% परताव्याच्या गणितात दोन घटक आहेत. एक म्हणजे अमेरिकन सरकारकडून मिळणारे ५.३% व्याज आणि दुसरे म्हणजे डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य कमी झाल्यामुळे होणारा फायदा. मात्र, चलनातील चढ-उतार ही कोणतीही हमी नाही. जर कालावधीदरम्यान रुपया स्थिर राहिला किंवा मजबूत झाला, तर तुमचा परतावा अपेक्षित मर्यादेपेक्षा कमी होऊ शकतो. त्यामुळे हे फिक्स्ड इन्कम नसून एका प्रकारची परकीय चलन जोखीम (Forex Risk) ठरते.

बाँडच्या किमती आणि व्याजाचा धोका

गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात ठेवले पाहिजे की बाँडचे उत्पन्न (Yield) आणि त्याची किंमत (Price) यांचा व्यस्त संबंध असतो. अमेरिकेत व्याजाचे दर वाढले किंवा ते उच्च पातळीवर कायम राहिले, तर जुन्या बाँड्सच्या किमती कमी होतात. जर तुम्ही मुदत पूर्ण होण्याआधी बाँड्स विकले, तर तुम्हाला भांडवली तोटा (Capital Loss) सहन करावा लागू शकतो, ज्यामुळे मूळ व्याजाचा फायदाही धोक्यात येऊ शकतो.

कर आणि इतर अडथळे

भारतीय नागरिक LRS (Liberalised Remittance Scheme), GIFT City प्लॅटफॉर्म किंवा म्युच्युअल फंडांच्या माध्यमातून अमेरिकन बाँड्समध्ये गुंतवणूक करू शकतात. परंतु, येथे TCS आणि इतर प्रशासकीय शुल्कांचा बोजा पडतो. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, अमेरिकन बाँड्सवरून मिळणारे व्याज हे भारतात गुंतवणूकदारांच्या प्राप्तिकर स्लॅबनुसार करपात्र असते. शिवाय, चलन परिवर्तनातून होणारा नफाही करकक्षेत येतो. या सर्व करांची कपात केल्यानंतर हातात येणारा निव्वळ परतावा ८% च्या लक्ष्यापासून बराच दूर राहतो.

तज्ज्ञांचा सल्ला: अमेरिकन ट्रेझरी बाँड्स हे केवळ चलनातील विविधता (Currency Diversification) किंवा भविष्यातील डॉलरमधील खर्चासाठी (उदा. मुलांचे परदेशातील शिक्षण) वापरणे फायदेशीर ठरू शकते, केवळ परताव्यासाठी (Yield) त्यात गुंतवणूक करणे जोखमीचे आहे.