UPI ट्रान्झॅक्शनची सर्वसाधारण मर्यादा **₹१ लाख** असली, तरी IPO, टॅक्स आणि हेल्थकेअरसाठी ही मर्यादा **₹५ लाख** पर्यंत आहे. तुमची बँक कमी लिमिट सेट करू शकते, त्यामुळे मोठ्या पेमेंट्सवेळी फसवणूक टाळण्यासाठी या नियमांची माहिती असणे गरजेचे आहे.
भारतीय अर्थव्यवस्थेत क्रांती घडवणाऱ्या Unified Payments Interface (UPI) ला १० वर्षे पूर्ण झाली आहेत. अनेकदा युजर्सना वाटते की UPI वर एकच मर्यादा आहे, पण प्रत्यक्षात हे एक 'टियर स्ट्रक्चर' (Tiered Structure) आहे. सर्वसाधारण किरकोळ व्यवहारांसाठी ही मर्यादा ₹१ लाख इतकी आहे, मात्र काही विशेष क्षेत्रांसाठी तुम्ही ₹५ लाख पर्यंतचे व्यवहार करू शकता.
विशेष क्षेत्रांसाठी सवलत
जर तुम्ही कॅपिटल मार्केटमध्ये (IPO) गुंतवणूक करत असाल, किंवा विमा हप्ते, शैक्षणिक शुल्क, आरोग्य सेवा किंवा सरकारी टॅक्स भरत असाल, तर तुम्ही प्रति ट्रान्झॅक्शन ₹५ लाख पर्यंतची रक्कम पाठवू शकता. यामुळे NEFT किंवा RTGS ची वाट पाहण्याची गरज उरत नाही आणि व्यवहार जलद पूर्ण होतो.
बँकेचे स्वतःचे नियम
लक्षात ठेवा, NPCI ने ₹५ लाखांची परवानगी दिली असली तरी, प्रत्येक बँकेचे स्वतःचे अंतर्गत लिमिट्स असतात. अनेकदा बँका त्यांच्या सुरक्षिततेच्या धोरणांनुसार ही मर्यादा कमी ठेवतात. जर तुमचे मोठे पेमेंट फेल होत असेल, तर सर्वात आधी तुमच्या बँकेच्या मोबाइल ॲपमध्ये जाऊन तुमचे वैयक्तिक ट्रान्झॅक्शन लिमिट तपासा.
इतर पेमेंट मोड्स आणि मर्यादा
UPI इकोसिस्टममध्ये काही विशेष सोल्यूशन्स देखील आहेत:
- UPI Lite: छोट्या व्यवहारांसाठी प्रति ट्रान्झॅक्शन मर्यादा ₹४,००० आणि वॉलेट बॅलन्स मर्यादा ₹५०,००० आहे.
- UPI 123Pay: इंटरनेट नसलेल्या युजर्ससाठी हे सुविधा उपलब्ध आहे, ज्याच्या मर्यादा वेगळ्या आहेत.
महत्त्वाच्या गोष्टी
नव्या युजर्ससाठी पहिल्या २४ तासांत फक्त ₹५,००० पर्यंतच्या व्यवहाराचीच परवानगी असते. तसेच, २४ तासांची मर्यादा ही मध्यरात्रीपासून नसून, तुमच्या पहिल्या व्यवहारानंतर सुरू होते. सुरक्षिततेसाठी फिशिंग मेसेजपासून सावध राहा आणि मोठ्या रकमेचे व्यवहार शेवटच्या क्षणी न करता वेळेत पूर्ण करा.