भारताची UPI सिस्टीम आता ११ देशांत कार्यरत असून पर्यटकांसाठी डिजिटल व्यवहार सुलभ झाले आहेत. मात्र, सर्व ठिकाणी क्यूआर कोड स्कॅनिंग उपलब्ध नाही, तसेच परदेशी व्यवहारांवर १% ते ३.५% पर्यंत 'फॉरेक्स मार्कअप' फी आकारली जाते.
UPI चा विस्तार आणि मर्यादा
ऑगस्ट २०२६ पर्यंत UPI ची सेवा ११ देशांपर्यंत विस्तारली आहे, ज्यामुळे भारतीय पर्यटकांना डिजिटल पेमेंट्स करणे सोपे झाले आहे. तरीही, सर्व सीमांवर ही सिस्टीम एकसारखी काम करत नाही. काही देशांमध्ये UPI फक्त रेमिटन्स (Remittance) किंवा आर्थिक हस्तांतरणासाठी मर्यादित आहे, तर काही ठिकाणी तुम्ही क्यूआर कोड स्कॅन करून दुकानांमध्ये पेमेंट करू शकता. त्यामुळे प्रवासाला निघण्यापूर्वी त्या देशातील सोयींची खात्री करणे गरजेचे आहे.
सुरु करण्यापूर्वी ही सेटिंग करा
परदेशात UPI वापरण्यासाठी तुमच्या बँक ॲपमध्ये 'UPI International' हे फीचर आधी सक्रिय करणे अनिवार्य आहे. हे फीचर ऑन केल्याशिवाय परदेशी मर्चंट्स व्यवहार स्वीकारणार नाहीत. तज्ज्ञांच्या मते, केवळ स्मार्टफोनवर अवलंबून राहण्याऐवजी नेहमी सोबत रोख रक्कम, फॉरेक्स कार्ड आणि क्रेडिट कार्ड ठेवणे सुरक्षित ठरते, कारण पीक अवर्समध्ये सर्व्हर डाऊन होण्याचे प्रकार घडू शकतात.
फॉरेक्स मार्कअप शुल्क (Forex Markup Fees)
भारतात UPI पूर्णपणे मोफत असले तरी, परदेशात मात्र तसे नाही. प्रत्येक आंतरराष्ट्रीय व्यवहारावर बँक आणि कराराप्रमाणे १% ते ३.५% इतकी फॉरेक्स मार्कअप फी आकारली जाते. हे शुल्क थेट एक्स्चेंज प्रक्रियेदरम्यान कापले जाते, ज्यामुळे पर्यटकांना त्याचा फटका बसू शकतो.
गुंतवणूकदारांसाठी अपडेट
जुलै २०२६ मध्ये UPI व्यवहारांचा आकडा २,३६६ कोटींवर पोहोचला आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ही एक नॉन-प्रॉफिट संस्था असली, तरी वाढत्या व्यवहारांमुळे फिनटेक आणि बँकिंग क्षेत्रावर सकारात्मक परिणाम होत आहे. सरकार आता उच्च-मूल्य व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट्स (MDR) लागू करण्याचा विचार करत आहे, ज्याकडे गुंतवणूकदारांनी लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे, कारण याचा थेट परिणाम पेमेंट सर्व्हिस प्रोव्हायडर्सच्या नफ्यावर होऊ शकतो.