UPI वर आता 'प्री-सँक्शन क्रेडिट लाईन्स'ची सुविधा उपलब्ध झाली आहे, ज्यामुळे युजर्सना कर्ज घेऊन पेमेंट करणे सोपे झाले आहे. मात्र, ही एक प्रकारे कर्ज घेण्याची प्रक्रिया असल्याने सावध राहणे गरजेचे आहे. दुसरीकडे, **0.4% MDR** च्या नियमामुळे फिनटेक कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
UPI आता फक्त पेमेंट टूल राहिले नाही
UPI ने आता थेट बचत खात्यातून पैसे कट करण्याच्या पलीकडे जाऊन 'क्रेडिट'च्या जगात पाऊल ठेवले आहे. आता युजर्स क्यूआर कोड (QR Code) स्कॅन करून थेट कर्जाच्या रकमेतून पेमेंट करू शकतात. ही सुविधा सोयीस्कर वाटत असली तरी, हे एक प्रकारचे 'डेब्ट प्रॉडक्ट' आहे. यासाठी व्याजाचे दर, बिलिंग सायकल आणि उशिरा पेमेंट केल्यास आकारले जाणारे दंड ग्राहकांना महागात पडू शकतात. साध्या पेमेंटप्रमाणे हे व्यवहार हलक्यात घेतल्यास कर्जाचा डोंगर उभा राहू शकतो.
नियम काय आहेत?
NPCI (National Payments Corporation of India) ने स्पष्ट केले आहे की, या क्रेडिट लाईन्सचा वापर फक्त मर्चंट पेमेंट्ससाठीच करता येईल. पीअर-टू-पीअर (P2P) ट्रान्सफर किंवा कॅश काढण्यासाठी ही सुविधा वापरता येणार नाही. त्यामुळे क्रेडिट कार्डसारखीच शिस्त पाळणे ग्राहकांसाठी अनिवार्य आहे.
गुंतवणूकदारांची चिंता का वाढली?
बाजारात सध्या 15 ऑक्टोबर 2026 पासून ₹2,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांवर 0.4% चा मर्चंट डिस्काउंट रेट (MDR) लागू होणार असल्याची चर्चा आहे. जरी क्रेडिट-लिंक्ड UPI व्यवहार यातून सध्यातरी वगळले असले, तरी हा नियम लागू होण्याबाबतची अनिश्चितता कायम आहे. काही अहवालांनुसार, सण-उत्सवाचा काळ लक्षात घेता हा निर्णय 2027 च्या सुरुवातीपर्यंत लांबणीवर पडू शकतो. या गोंधळामुळे One 97 Communications (Paytm) आणि One Mobikwik Systems सारख्या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी अस्थिरता दिसत आहे.