Standard Chartered बँक: आता श्रीमंत ग्राहक आणि SME क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित!

Standard Chartered बँक इंडियाने आपली रिटेल स्ट्रॅटेजी बदलली आहे. आता बँक श्रीमंत आणि उच्च उत्पन्न गटातील ग्राहक तसेच लहान आणि मध्यम उद्योगांवर (SME) अधिक लक्ष केंद्रित करणार आहे. मोठ्या प्रमाणात ग्राहक मिळवण्याच्या स्पर्धेतून बाहेर पडण्याचा हा निर्णय तीव्र स्पर्धेमुळे आणि नफा कमावण्याच्या आव्हानामुळे घेण्यात आला आहे.

काय घडले?

Standard Chartered बँक (SCB) इंडिया आपल्या रिटेल व्यवसायाच्या धोरणात मोठा बदल करत आहे. १६५ वर्षांहून अधिक काळ भारतात कार्यरत असलेल्या या बँकेने आता वेल्थ मॅनेजमेंट, उच्च उत्पन्न गटातील ग्राहक आणि स्मॉल अँड मीडियम एंटरप्राइज (SME) क्षेत्रावर आपले लक्ष केंद्रित केले आहे. या बदलामुळे बँक मास रिटेल बँकिंग सेगमेंटपासून दूर जात आहे, जिथे बँक पूर्वी मोठ्या ग्राहक वर्गासाठी स्पर्धा करत होती. ही प्रक्रिया पुढील ६ ते ८ महिन्यांत पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे.

धोरण का बदलत आहे?

Standard Chartered बँक, इंडियाचे एमडी आणि सीईओ पीडी सिंग (PD Singh) यांच्या मते, भारतीय बँकिंग क्षेत्रातील तीव्र स्पर्धेमुळे हा बदल आवश्यक आहे. बँकेचे उद्दिष्ट आता मास मार्केटमध्ये स्पर्धा करण्याऐवजी, विशेष सेवा (bespoke services) आणि क्रॉस-बॉर्डर बँकिंग सोल्यूशन्सवर आधारित सल्लागार-नेतृत्वाखालील मॉडेलकडे (advisory-led model) वाटचाल करणे आहे. मास रिटेल सेगमेंटमध्ये मोठ्या स्पर्धेमुळे शाश्वत नफा मिळवणे कठीण झाले आहे, हे बँकेने मान्य केले आहे.

कॉर्पोरेट बँकिंग आणि पायाभूत सुविधांवर भर

रिटेल व्यतिरिक्त, बँक आपल्या कॉर्पोरेट बँकिंग व्यवसायावरही जोरदार भर देत आहे. पायाभूत सुविधांशी संबंधित प्रकल्प वित्तपुरवठा, ज्यात अपारंपरिक ऊर्जा (renewable energy), वीज पारेषण (power transmission) आणि इलेक्ट्रिक वाहन (EV) पुरवठा साखळ्यांचा समावेश आहे, हा बँकेच्या भारतातील एकूण कर्ज पुस्तिकेच्या (loan book) सुमारे १०% ते १२% आहे. बँकेच्या कॉर्पोरेट पाइपलाइनमध्ये वाढ दिसून येत आहे, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे १५% ने वाढली आहे. खाजगी भांडवली खर्च (private capital expenditure) आणि उत्पादन क्षेत्रातील वाढ यामुळे याला पाठबळ मिळत आहे.

गिफ्ट सिटी आणि परदेशी भांडवल

Standard Chartered बँक गिफ्ट सिटीमधील आपल्या ऑपरेशन्सचा उपयोग विमान वित्तपुरवठा (aircraft financing) आणि सिक्युरिटायझेशनसह (securitization) आंतरराष्ट्रीय व्यवहार सुलभ करण्यासाठी करत आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) परदेशी चलन आवक (foreign currency inflows) वाढवण्यासाठी उपाययोजना केल्या असल्याने, बँक FCNR(B) ठेवी उत्पादनांना प्रोत्साहन देत आहे. भारतीय बँका आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील उपक्रमांकडून (PSUs) परदेशी चलन उभारणीच्या संधी मिळवण्यासाठी हे प्रयत्न धोरणाचा भाग आहेत.

स्पर्धात्मक संदर्भ

भारतात कार्यरत असलेल्या परदेशी बँकांना मास रिटेल मार्केटमध्ये विस्तार करणे कठीण झाले आहे, याचे मुख्य कारण म्हणजे मोठ्या भारतीय खाजगी क्षेत्रातील बँकांचे आक्रमक विस्तार आणि डिजिटल प्रवेश. श्रीमंत आणि वेल्थ सेगमेंटकडे वळल्याने, Standard Chartered बँक भारतातील इतर परदेशी संस्थांद्वारे अवलंबल्या जाणाऱ्या धोरणांशी जुळवून घेत आहे. या संस्था उच्च-मूल्याच्या आणि नातेसंबंध-आधारित व्यवसायांवर लक्ष केंद्रित करतात, जिथे ते आपल्या जागतिक नेटवर्कचा फायदा घेऊ शकतात.

पुढे काय अपेक्षित?

बँक आपल्या विद्यमान १.३ दशलक्ष ग्राहकांना व्यवसाय न गमावता या नवीन सल्लागार-केंद्रित मॉडेलमध्ये यशस्वीरित्या स्थलांतरित करते का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. याव्यतिरिक्त, गुंतवणूकदार आणि उद्योग विश्लेषक पायाभूत सुविधा क्षेत्रात कॉर्पोरेट कर्जाची वाढ टिकवून ठेवण्याची बँकेची क्षमता आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) व तंत्रज्ञान साधनांमधील गुंतवणुकीचा उत्पादकता आणि खर्चात कार्यक्षमता आणण्यात कसा परिणाम होतो, यावर लक्ष ठेवतील.