बँकांमध्ये कर्जाची वाढ ओसरलेल्या ठेवी?
मार्च महिन्यात संपलेल्या तिमाहीत (Q4FY24) दक्षिण भारतातील पाच प्रमुख बँकांमध्ये कर्ज वाटपाचा (Advances) वेग हा ठेवींच्या वाढीपेक्षा (Deposit Growth) सातत्याने जास्त राहिला. सरकारी मालकीची इंडियन बँक आणि प्रायव्हेट सेक्टरमधील साउथ इंडियन बँक, करूर वैश्य बँक, कर्नाटक बँक आणि तामिळनाड मर्कंटाईल बँक या सर्वांमध्ये हाच ट्रेंड दिसून आला. यावरून अर्थव्यवस्थेत कर्जाची मागणी किती मजबूत आहे, हे स्पष्ट होते.
इंडियन बँक आघाडीवर होती. मार्चअखेरपर्यंत बँकेच्या एकूण कर्जात 13.6% ची वार्षिक वाढ नोंदवली गेली, जी ₹6.68 लाख कोटी इतकी आहे. तर, ठेवींमध्ये 12.6% वाढ होऊन त्या ₹14.98 लाख कोटी झाल्या, पण कर्जांच्या वाढीच्या तुलनेत हा आकडा कमी होता. बँकेने दिलेल्या माहितीनुसार, RAM सेक्टर - म्हणजेच रिटेल, शेती (Agriculture) आणि MSME क्षेत्रांना दिलेल्या कर्जात 15.7% वाढ होऊन ₹4.06 लाख कोटी झाले. या तिमाहीत कमी खर्चाच्या बचत खात्यांतील (CASA) ठेवींचे प्रमाण 39.86% पर्यंत वाढले.
प्रायव्हेट बँकांमध्ये साउथ इंडियन बँकने 15.66% वार्षिक वाढ नोंदवत ₹1.01 लाख कोटी कर्ज वाटप केले, तर ठेवी 14.71% वाढून ₹1.23 लाख कोटी झाल्या. करूर वैश्य बँकमध्ये कर्जे 16.87% वाढून ₹97,052 कोटी झाली, तर ठेवी 13.31% वाढून ₹1.16 लाख कोटी झाल्या. तामिळनाड मर्कंटाईल बँकने कर्जांमध्ये 20.32% ची मोठी वाढ करत ₹53,380 कोटी कर्ज वाटप केले, तर ठेवी 14.94% वाढून ₹61,712 कोटी झाल्या.
कर्नाटक बँकने मात्र 6.9% वाढीसह ₹83,337 कोटी कर्ज वाटप केले, जे इतर बँकांच्या तुलनेत थोडे कमी असले तरी, त्यांच्या ठेवी 3.8% वाढून ₹1.09 लाख कोटी झाल्या. हा कल दर्शवतो की बँका कर्ज वाटपावर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहेत, ज्यामुळे कर्जावरील व्याजदरांमध्ये वाढ झाल्यास नफा वाढू शकतो.
या ट्रेंडचा बँकांसाठी अर्थ काय?
कर्जाची वाढ ठेवींच्या वाढीपेक्षा जास्त असणे हे बँकांसाठी एकीकडे फायदेशीर ठरू शकते, कारण कर्जावरील व्याजदर वाढल्यास निव्वळ व्याज मार्जिन (Net Interest Margins) सुधारू शकते. मात्र, दुसरीकडे यामुळे बँकेच्या रोकड (Liquidity) स्थितीवर ताण येऊ शकतो. गुंतवणूकदार आणि विश्लेषक याकडे लक्ष ठेवून आहेत की, बँका वाढत्या कर्ज मागणीला पूर्ण करण्यासाठी ठेवी कशा वाढवतात, ज्यामुळे भविष्यातील कर्ज क्षमता आणि नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो.